Лековитата топлина не е мит, туку искуство
Понекогаш наједноставните нешта во животот се и најдлабоките. Еден допир, едно тивко присуство, едно топло крзно под рака – и одеднаш нешто во нас се смирува. Не случајно одамна се зборува дека домашните миленици носат здравје. И не, ова не е романтична фантазија, туку сериозно истражувана појава.
Во САД со низа истражувања е утврдено дека контактот на болни лица, а особено на деца, со нивните четириножни миленици – кучиња, мачки, па дури и птици – позитивно влијае врз текот на болеста и процесот на опоравување. Денес оваа практика се нарекува animal-assisted therapy, термин што е официјално признаен од организации како American Psychological Association.
Истражувањата покажуваат дека по вакви „посети“ може да се забележи намалување на крвниот притисок, стабилизирање на срцевиот ритам и намалување на перцепцијата на болка. Според податоци од Centers for Disease Control and Prevention (CDC), контактот со миленици може да помогне во намалување на стресот, анксиозноста и чувството на осаменост.
Значи, кога велиме дека миленикот ни дава здравје, не зборуваме само метафорично. Расположението влијае врз имунитетот, а миленикот директно влијае врз расположението. Тоа е синџир кој функционира.
Кога љубовта станува терапија
Терапијата со животни официјално започнува во 1960-тите, благодарение на детскиот психолог Борис Левинсон, кој забележал дека неговото куче му помага на аутистично дете полесно да воспостави контакт. Денес Левинсон се смета за пионер на pet therapy – повеќе можете да прочитате на неговата биографија на Wikipedia – Boris Levinson.
Практиката денес е интегрирана во болници, домови за стари лица, центри за рехабилитација и психотерапевтски установи. Во многу западни земји постојат сертифицирани програми за терапевтски кучиња. Во Велика Британија, на пример, организацијата Dogs for Good обучува кучиња кои помагаат на лица со физички и невролошки состојби, вклучително и епилепсија.
И тука сакам да застанам. Кога зборуваме за куче кое може да почувствува приближување на епилептичен напад и да предупреди однапред – тоа не е легенда. Постојат документирани случаи и специјално обучени кучиња кои реагираат на суптилни физиолошки промени кај сопственикот.
Но не се сите миленици исти
Важно е да бидеме искрени. Миленикот не е играчка. Тој е живо суштество со карактер, потреби и психолошка структура.
Кучето е предвидливо, друштвено и силно врзано за човекот. Токму затоа е и најпсихички зависно. Потребно е внимателно да се избере раса и темперамент кој ќе се совпадне со вашиот карактер. Избор по мода најчесто завршува со проблем.
Мачката, пак, е независна, но истовремено нежна. Контактот со неа – особено ритмичното предење – според некои студии се поврзува со намалување на анксиозноста и стресот.
Птиците внесуваат динамика, звук, животна радост. Нивното движење и колорит можат да го извлечат човекот од духовна летаргија.
Аквариумските рипчиња? Само да ги гледате како пливаат – тоа е природна медитација. Истражувања објавени во списанието Environment & Behavior покажуваат дека набљудувањето аквариум може да го намали нивото на стрес.
Желката делува смирувачки кај хиперактивни деца. Зајакот бара нежност и контакт – а тоа само по себе лекува.
Секоја форма на живот носи своја енергија. Прашањето е – дали сме подготвени да ја примиме.
Тенка линија меѓу терапија и проекција
Еден важен аспект често се занемарува. Миленикот не е сунѓер за нашите фрустрации. Ако врз него ги истураме своите стресови, несигурности и агресија, односот станува штетен за обете страни.
Современата ветеринарна бихејвиористика постојано укажува дека животните чувствуваат човечка напнатост. Куче кое живее во хронично стресна средина може да развие проблематично однесување. Не затоа што е „лошо“, туку затоа што реагира.
Значи, ако сакаме терапија, мора да понудиме и стабилност.
А што со „чудата“?
Во минатото често се пренесувале приказни за драматични излекувања – деца кои по терапија со делфини почнале да одат. Денес медицината е повнимателна. Делфинската терапија постои, но научните докази за долгорочен ефект се ограничени. Според анализи објавени во British Medical Journal, потребни се повеќе контролирани студии.
Ова не значи дека контактот не помага. Напротив. Но треба да останеме разумни и да разликуваме научен доказ од ентузијастичка интерпретација.
Едноставна вистина
Кога ја мазите мачката, не ѝ правите услуга само нејзе. Го смирувате сопствениот нервен систем. Кога кучето ви ја става главата на колено, не бара само внимание – туку создава контакт.
А во свет во кој сме сѐ повеќе дигитални, изолирани и преоптоварени, можеби токму таа тивка, топла, биолошка присутност е најсилната антистрес програма.
Миленикот не ве лекува магично. Но ве враќа во телото, во допирот, во моментот. А тоа понекогаш е доволно.
