Денес е 3 март. Светски ден на дивиот свет. И тамам кога ќе помислиме дека сè ни е под контрола – технологија, економија, стратегии, раст – природата тивко нè потсетува дека таа е првиот и последниот систем во кој постоиме. Не ние ја создаваме рамнотежата. Ние сме само дел од неа.
Овој ден не е симболично избран. На 3 март 1973 година е потпишана CITES конвенцијата за меѓународна трговија со загрозени видови, документ кој и денес претставува еден од клучните механизми за заштита на дивата флора и фауна. Токму затоа Обединетите нации во 2013 година го прогласија 3 март за Светски ден на дивиот свет – не како протоколарен датум, туку како потсетник дека прашањето за опстанокот на видовите е прашање за нашиот сопствен опстанок.
Биодиверзитетот не е тренд – туку темел
Често зборуваме за „екологија“ како нешто дополнително. Како додаток на развојот. А вистината е обратна. Без биодиверзитет нема стабилен екосистем, а без стабилен екосистем нема економија, нема храна, нема здравје. Доволно е да погледнете што значи губење на видови преку податоците од Црвената листа на загрозени видови на IUCN – бројките не се апстракција, тие се аларм.
Пчелата што опрашува, шумата што ја стабилизира почвата, реката што носи живот – сè е дел од една поврзана мрежа. Кога ќе ја скинеме една нишка, можеби ништо драматично не се случува веднаш. Но системот веќе почнува да слабее. Ова не е поетска метафора. Тоа е наука. И ако сакаме прецизни информации за улогата на биодиверзитетот во климатските промени, доволно е да се отвори анализата на Обединетите нации за врската помеѓу климатските промени и биодиверзитетот.
Македонија не е исклучок
Ние имаме планини, езера, национални паркови, ендемски видови кои не постојат никаде на друго место. Тоа не е романтична приказна – тоа е реална вредност. Но истовремено имаме загадување, пожари, неконтролирана урбанизација и притисок врз природните ресурси.
Институционално, рамката постои. Законите и стратегиите се достапни преку Министерството за животна средина и просторно планирање. Прашањето не е дали документите постојат. Прашањето е колку навистина ги живееме.
Дивиот свет не е „таму некаде“
Иронијата е очигледна. Колку повеќе го оттурнуваме дивото од нашето секојдневие, толку повеќе го бараме назад – за викенд, за одмор, за „детокс“. Бараме тишина во шума, мир покрај езеро, чист воздух на планина. А тие места не се дадени засекогаш. Тие постојат само ако ги чуваме.
Затоа 3 март не е уште еден датум во календарот. Тоа е прашање што си го поставувам и јас лично – дали развојот што го сакаме има граница? Дали растот што го мериме со бројки има и етичка мерка?
Дивиот свет не бара аплауз. Бара почит. Бара разбирање дека не сме сопственици, туку дел од системот. И можеби токму во тоа прифаќање лежи зрелоста на современиот човек.
