Картата изгледа како неутрален приказ на светот. Но секој обид Земјината топка да се пренесе на рамна површина бара избор: што ќе се зачува, а што ќе се искриви? Расправата за светската карта, поттикната од иницијативата „Correct the Map“, нè враќа токму на тоа прашање.
Проекцијата на Меркатор, создадена во 1569. година, има важна предност за навигацијата: го олеснува следењето на правецот. Цената е големо искривување на површините кон половите. Затоа Гренланд на познатата правоаголна карта може да изгледа речиси колку Африка, иако Африка во стварност е приближно 14 пати поголема. Проблемот не е што картографот погрешно ги измерил континентите. Проблемот е што сме научиле една карта, направена за одредена цел, да ја гледаме како општ и верен портрет на светот.
Што предлага „Equal Earth“?
Проекцијата „Equal Earth“, развиена од Бојан Шаврич, Том Патерсон и Бернхард Јени, ги зачувува меѓусебните односи на површините. Ако една земја е двапати поголема од друга, така ќе биде прикажана и на картата. Таа не е совршена слика на Земјата: рамна карта не може истовремено да ги зачува површините, облиците, растојанијата и правците. Но за споредување на големината на континентите, еднаквоповршинската проекција одговара на прашањето што навистина го поставуваме.
Според организацијата Speak Up Africa, Генералното собрание на ОН поддржало резолуција предложена од Того за поширока употреба на карти што ги зачувуваат размерите на површините. Тоа е поттик за училиштата, институциите и јавните прикази на светот да го преиспитаат изборот на проекција; не значи дека Меркаторовата карта исчезнува или дека престанува да биде корисна таму каде што е соодветна.
Картата го обликува и погледот
Географското искривување е математички факт. Прашањето дали вековното повторување на таква слика влијаело врз нашето чувство за важноста на одделни региони е пошироко, општествено прашање. Поддржувачите на промената сметаат дека Африка и други простори близу екваторот предолго изгледале помали во најраспространетиот приказ на светот. Нивното барање не е континентот да се зголеми на картата, туку да престане да се намалува.
Тука лежи и поуката за образованието. На ученикот не му е потребна една „единствена вистинска“ рамна карта. Потребно му е да знае зошто постојат различни карти и за каква задача служи секоја од нив. Карта за навигација, карта за споредување површини и глобус не одговараат на исто прашање.
Светот не ги менува своите димензии. Се менува нашата подготвеност да забележиме што ни покажувала картата, а што сокривала. Можеби токму тоа е најважната промена по пет века: да не ја мешаме навиката со точноста.
