Вирусот Западен Нил продолжува интензивно да циркулира низ Европа, а најновите европски податоци покажуваат дека сезоната годинава е особено активна. До 17. септември се регистрирани 1.482 локално стекнати инфекции во 16 европски земји, при што Италија е најпогодена, а значителен број случаи се регистрирани и во Северна Македонија.
Според неделниот извештај на Европскиот центар за превенција и контрола на болести – ECDC, објавен на 18. септември, вирусот е регистриран во најмалку 180 области низ Европа.
Италија има најмногу случаи, Македонија со 66 инфекции
Од почетокот на сезоната до 17. септември, ECDC регистрира: Италија – 652 случаи, Грција – 355, Шпанија – 114, Романија – 91, Франција – 81, Северна Македонија – 66, Србија – 43, Холандија – 29 и Хрватска – 13 случаи.
Инфекции се пријавени и во Кипар, Белгија, Австрија, Германија, Унгарија, Албанија и Косово.
Во Македонија, според европскиот надзор, вирусот е регистриран во четири погодени области, а земјата со 66 локално стекнати инфекции е меѓу европските држави со позначителна циркулација на вирусот во текот на годинава. Податоците се особено значајни ако се има предвид дека до 3 септември Македонија имаше 55 пријавени локални случаи и седум смртни исходи, додека најраниот регистриран почеток на симптоми во европската сезона 2026 бил токму во Северна Македонија – на 12. мај.
Италија со повеќе од 650 инфекции
Италија останува најпогодена европска земја. ECDC до 17. септември евидентира 652 локално стекнати случаи, додека италијанскиот национален систем за надзор претходно пријави 657 потврдени инфекции во пошироката национална евиденција.
Италијанскиот Институт за јавно здравје наведува дека меѓу регистрираните случаи има и голем број невроинвазивни форми на заболувањето, како и смртни исходи. Разликите меѓу националните и европските бројки се резултат на различните датуми на пресек, дефиниции и класификација на случаите.
Потоплото време ја продолжува сезоната на комарците
Здравствените експерти укажуваат дека потоплите температури и подолгите летни сезони создаваат поповолни услови за размножување и активност на комарците.
Светската здравствена организација предупредува дека потоплите периоди им овозможуваат на комарците подолго време и на поголема територија да го пренесуваат вирусот. Во Европа инфекциите најчесто се регистрираат од доцна пролет до есен, а најинтензивниот период вообичаено е од јули до септември. Тоа значи дека Западен Нил сè помалку може да се третира само како краткотраен летен здравствен проблем. При поволни климатски услови, ризикот може да продолжи и во раната есен.
Како се пренесува вирусот Западен Нил?
Вирусот природно циркулира меѓу птиците и комарците. Комарците се заразуваат кога се хранат со крв од инфицирани птици, а потоа можат да го пренесат вирусот на луѓето и животните.
За човекот, главниот пат на инфекција е каснување од заразен комарец. Обичниот контакт меѓу луѓето не претставува вообичаен начин на ширење на вирусот. Многу ретко може да дојде до пренесување преку трансфузија на крв, трансплантација на органи, во текот на бременоста или преку мајчиното млеко.
Околу 80 проценти од заразените немаат симптоми
Една од карактеристиките на инфекцијата е што кај најголемиот број заразени не се појавуваат симптоми. Според Светската здравствена организација, околу 80 проценти од инфицираните лица немаат никакви симптоми. Кај околу 20 проценти може да се развие западнонилска треска со симптоми како: покачена температура, главоболка, замор, болки во телото, мачнина и повраќање, а понекогаш и кожен осип.
Кај приближно еден од 150 заразени може да се развие сериозна болест што го зафаќа централниот нервен систем, како енцефалитис или менингитис.
Кои симптоми бараат посебно внимание?
Кај тешката, невроинвазивна форма може да се појават висока температура, силна главоболка, вкочанет врат, дезориентација, тремор, конвулзии, изразена мускулна слабост, нарушување на свеста или парализа. Таквите симптоми бараат итна медицинска процена.
Поголем ризик од тешка форма имаат постарите лица и луѓето со ослабен имунолошки систем, иако сериозна инфекција може да се појави на која било возраст.
Нема вакцина за луѓето
За Западен Нил во моментов нема одобрена вакцина за луѓето, ниту специфичен антивирусен лек. Кај полесните форми третманот главно е насочен кон ублажување на симптомите, додека кај тешките случаи може да биде потребно болничко лекување и интензивна супортивна терапија.
Како да се намали ризикот?
Најефикасната индивидуална превенција е намалување на изложеноста на комарци. Се препорачува употреба на репеленти, носење облека што покрива поголем дел од телото во периодите на најголема активност на комарците, поставување мрежи на прозорците и отстранување на застоена вода од дворови, саксии, садови и други места во кои комарците можат да се размножуваат.
WHO посочува дека едноставните мерки – заштитна облека, репеленти и отстранување на застоена вода – можат значително да ја намалат изложеноста.
Западен Нил станува сè поважен европски здравствен предизвик
Бројките од 2026. година покажуваат дека вирусот Западен Нил не е изолиран проблем на неколку медитерански држави. Неговото присуство сега се следи во широк дел од Европа – од Италија, ГрцијаРоманија, Балканот до Франција, Белгија, Холандија и Германија.
За Македонија 66 локално стекнати инфекции до 17. септември се сериозен сигнал дека надзорот над комарците, навременото откривање на инфекциите и информирањето на населението треба да продолжат и по завршувањето на најжешкиот дел од летото. Сепак, податоците не треба да предизвикуваат паника: кај огромното мнозинство заразени инфекцијата поминува без симптоми или со лесна клиничка слика. Клучни остануваат превенцијата, препознавањето на предупредувачките симптоми и навремената медицинска помош кај потешките случаи.
Извори: Европски центар за превенција и контрола на болести (ECDC), Светска здравствена организација (WHO/Europe), италијански Istituto Superiore di Sanità (ISS), како и национални и регионални здравствени извештаи.
