Што се одбележува денес
Главен спомен: Светите маченици Агатоник, Зотик, Теопрепиј, Акиндин, Северијан и другите пострадани со нив
Дополнително: Светата маченичка Антуса; свештеномаченик Атанасиј епископ; мачениците Харисим и Неофит; мачениците Иринеј, Ор и Оропсис и други светители
Нов календар: 4 септември 2026
Стар календар: 22 август
На 4 септември 2026, петок, православната Црква го одбележува споменот на Светите маченици Агатоник, Зотик и нивните сопатници, кои пострадале за христијанската вера во времето на прогоните во Римското Царство. Православниот календар на Denovi.mk го поврзува денешниот датум со 22 август по стар стил и меѓу главните спомени ги наведува Агатоник, Зотик, Теопрепиј, Акиндин и Северијан.
Објаснување за денот
Свети Агатоник живеел во Никомидија и, според црковното предание, бил христијанин кој отворено ја проповедал верата меѓу своите сограѓани. Неговото мачеништво се случило во период кога христијаните биле изложени на жестоки прогони, а одбивањето да се откажат од верата можело да значи затвор, мачење и смрт.
Во житието објавено од Бигорскиот манастир се раскажува дека при прогоните бил уапсен Свети Зотик, а потоа и Агатоник со повеќе христијани, меѓу кои Теопрепиј, Акиндин, Северијан и Зинон. Заробениците биле поведени кон Византија. Дел од нив, истоштени од раните и страдањата, не го преживеале патот, додека Северијан бил погубен во близина на Халкидон.
Агатоник и останатите биле одведени понатаму во Тракија, во областа на Селимврија. Таму, по мачењата, биле погубени затоа што не се откажале од својата вера. Црковниот спомен не го задржува вниманието врз суровоста на прогонството, туку врз истрајноста на луѓето кои, иако знаеле каква цена може да следува, не го смениле своето исповедание.
На истиот ден се споменува и Светата Антуса, која потекнувала од богато нехристијанско семејство во Селевкија. Откако ја прифатила христијанската вера, била крстена од епископот Атанасиј, а потоа се повлекла во пустина, каде што според житието поминала 23 години во подвижнички живот. Со нејзиниот спомен се поврзани и епископот Атанасиј и нејзините слуги Харисим и Неофит, кои подоцна пострадале за верата.
Токму затоа 4 септември во православниот календар не е поврзан само со едно име. Во него се среќаваат повеќе луѓе од различни средини и со различни животни патишта, обединети со истата определба да не се откажат од верата под притисок. Мачеништвото во црковното паметење не се слави како страдање само по себе, туку како сведоштво за верност што не исчезнува кога околностите стануваат тешки.
Правило на постот
Се пости – пост на масло.
На 4 септември 2026 се паѓа петок. Православниот календар на Бигорскиот манастир за овој ден наведува пост на масло, во согласност со редовниот седмичен пост во петок.
