Што се одбележува денес
Главен спомен: Усекновение – Отсекување на чесната глава на Свети Јован Крстител
Дополнително: Преподобен Александар, игумен Вочски; Преподобен Аркадиј Арсинојски; Свети Себа, крал Источносаксонски; пренос на моштите на Преподобен Јосиф Освештен Самакиски; Новосвештеномаченик Петар, митрополит Крутицки
Нов календар: 11 септември 2026
Стар календар: 29 август
На 11 септември 2026, петок, православната Црква го одбележува Усекновението – Отсекувањето на чесната глава на Свети Јован Крстител, еден од најзначајните празници посветени на Христовиот Претеча. Според православниот календар на Denovi.mk за 11 септември, датумот одговара на 29 август по стар стил, а за празникот е определен строг пост.
Објаснување за денот
Свети Јован Крстител зазема посебно место во христијанската традиција. Тој е пророкот што го најавува доаѓањето на Христос, човекот што го повикува народот на покајание и оној што Го крштева Христос во реката Јордан. Но денешниот празник не е поврзан со неговото раѓање или проповед, туку со неговото маченичко страдање – последица на неговото одбивање да молчи пред неправдата.
Според евангелското и црковното предание, Јован јавно го разобличувал Ирод Антипа поради неговата врска со Иродијада, жената на неговиот брат. Поради тоа бил затворен. За време на една гозба, ќерката на Иродијада танцувала пред Ирод и неговите гости, а тој ѝ ветил дека ќе ѝ исполни што и да побара. Поттикната од мајка си, таа ја побарала главата на Јован Крстител. Ирод, иако се двоумел, наредил Јован да биде обезглавен во затворот. Подетално за црковното предание на празникот може да се прочита во житието за Отсекувањето на главата на Свети Јован Крстител.
Токму тука е тежината на денешниот спомен. Јован не пострадал затоа што барал судир со власта, туку затоа што не ја приспособил вистината на удобноста на моќните. Неговото „не“ пред Ирод останало едно од најсилните сведоштва во христијанското предание дека моралниот авторитет не зависи од положба, богатство или сила.
Празникот има особено место и во македонската православна традиција. Бигорскиот манастир „Свети Јован Крстител“, чиј патрон е Христовиот Претеча, го празнува Усекновението како своја манастирска слава. На 11 септември 2026 во Бигорската обител е најавена празнична архиерејска Литургија, со богослужбеното празнување започнато уште претходната вечер.
Во православното разбирање, денот не го велича насилството и смртта, туку истрајноста на човекот што не се откажал од вистината и кога знаел какви можат да бидат последиците. Затоа Свети Јован е запаметен како Претеча, Крстител, пророк и маченик – глас што не замолкнал пред власта кога таа барала молчење.
Покрај Усекновението, на 11 септември календарот ги споменува и Преподобен Александар, игумен Вочски, Преподобен Аркадиј Арсинојски, Свети Себа, крал Источносаксонски, како и преносот на моштите на Преподобен Јосиф Освештен Самакиски и Новосвештеномаченик Петар, митрополит Крутицки. Дневните календарски податоци и правилото на постот може да се проверат и во православниот календар на Бигорскиот манастир за септември 2026.
Правило на постот
Строг пост.
Усекновението на Свети Јован Крстител е ден на строг пост во православната традиција. На 11 септември 2026 празникот дополнително се паѓа во петок, но строгото правило е врзано за самиот празничен ден. И Denovi.mk и календарот на Бигорскиот манастир за 11 септември го наведуваат како строг пост.
