Постојат насмевки што ги носиме од учтивост, смеа што избива од нервоза, гласно смеење што понекогаш служи само за да ја пополни тишината. А постои и една поинаква смеа – ведрата. Таа не бара публика, не понижува никого и не се храни од туѓа слабост. Доаѓа ненадејно, чисто, речиси детски, и за миг го растоварува човекот од сè што наталожил врз себе.
Ведрата смеа не е бегство од сериозноста на животот. Напротив, можеби токму оној што добро ја познава тежината на денот најдобро знае колку вреди мигот во кој нешто искрено ќе го насмее. Човекот може да биде одговорен, загрижен, изморен и сепак да ја зачува способноста да се израдува на некоја мала бесмислица, на добронамерна шега, на сопствената грешка или на чудната страна на секојдневието.
Смеата што не повредува
Не секоја смеа е ведра. Постојат смеа на потсмев, иронија што остава горчлив вкус, веселост изградена врз туѓо понижување. Ведрата смеа е токму спротивното. Во неа нема победник и поразен. Таа не покажува со прст, туку повикува другите да се придружат.
Затоа најубавите моменти на смеење често не можат ни добро да се прераскажат. Некој поглед, погрешно изговорен збор, ситна случка меѓу блиски луѓе – и одеднаш сите се смеат. Кога подоцна ќе се обидеме да објасниме што било толку смешно, приказната звучи речиси обично. Вредноста не била само во шегата, туку во блискоста, во заедничкиот миг, во чувството дека барем за кратко никој не мора да се брани од никого.
Таквата смеа создава простор во кој човекот може да биде помалку свечен кон самиот себе. А тоа не е мала работа. Многу од нашите грижи стануваат потешки затоа што постојано се обидуваме да изгледаме сигурни, сериозни и непогрешливи. Ведрата смеа ја пробива таа крута слика. Ни покажува дека можеме да згрешиме, да се сопнеме во зборовите, да направиме нешто несмасно – и светот сепак да продолжи.
Кога човекот умее да се насмее на себе си
Една од најдобрите одбрани од суетата е способноста човек да се насмее на сопствените слабости. Не со презир кон себе, туку со мера. Да ја види сопствената смешна страна и да не се исплаши од неа.
Тоа можеби изгледа едноставно, но бара извесна внатрешна сигурност. Оној што секоја забелешка ја доживува како навреда, секоја грешка како катастрофа и секое несогласување како напад, ретко има простор за ведрина. Смеата, во тој случај, се претвора во оружје или исчезнува целосно.
Човекот што умее да се насмее на себе не се откажува од достоинството. Тој само не го меша достоинството со вкочанетоста. Знае дека е можно да бидеш сериозен кон важните нешта, а да не бидеш неподносливо сериозен кон сопствената личност.
Мал прекин во машината на секојдневието
Нашите денови лесно стануваат механички. Станување, обврски, телефони, пораки, рокови, сметки, задачи. Дури и одморот понекогаш го планираме како уште една ставка што треба да се заврши. Во таков ритам, ведрата смеа се појавува како неочекуван прекин.
Неколку секунди се доволни човек да ја изгуби строгата контрола врз изразот на лицето. Очите се собираат, здивот се менува, телото реагира пред разумот повторно да ја преземе командата. Во тие моменти нема агенда. Нема продуктивност. Нема корист што мора да се измери.
И токму затоа смеата е толку човечка. Таа потсетува дека животот не може целосно да се сведе на ефикасност. Постојат искуства чија вредност е токму во тоа што не служат за ништо друго освен за самиот миг.
Можеби затоа толку силно ги паметиме луѓето со кои сме се смееле од срце. Со време забораваме многу разговори, реченици, расправии и детали. Но останува чувството на леснотија што некој умеел да го внесе во просторијата. Некои луѓе не ни го решиле проблемот, не ни дале голем совет, не промениле ништо надворешно – а сепак ни го направиле денот полесен.
Ведрината не е наивност
Понекогаш постои чудна претпоставка дека сериозниот човек мора да биде мрачен, а ведриот човек површен. Како длабочината да се докажува со намуртено лице. Но искуството често покажува спротивно. Има луѓе кои поминале низ тешки нешта, а сепак ја зачувале способноста да се смеат. Не затоа што не ја разбираат болката, туку затоа што одбиваат да ѝ дозволат да стане единствениот јазик на нивниот живот.
Ведрината не тврди дека сè е добро. Таа само знае дека ни кога не е добро, не е сè сведено на темнина. Еден смешен момент не ја поништува грижата, но ѝ ја одзема апсолутната власт. Смеата не го решава проблемот, но може да нè потсети дека сме нешто повеќе од проблемот што во тој миг нè мачи.
Има нешто тивко храбро во тоа да се зачува чувството за хумор без цинизам. Да не се претвори човек во некој што на сè гледа со потсмев само затоа што бил разочаран. Ведрата смеа бара способност за доверба – во луѓето, во блискоста, во можноста денот да донесе нешто што не сме го планирале.
Она што останува по смеењето
По вистинската смеа просторијата е иста, проблемите се исти, часовникот продолжува да оди. А сепак нешто се сменило. Напнатоста попуштила. Разговорот станал полесен. Луѓето се погледнале без маски барем неколку секунди.
Можеби токму тука е нејзината вредност. Ведрата смеа не ветува големи спасенија. Таа не менува историја и не ги брише тешките денови. Само отвора мала пукнатина низ која влегува воздух.
И понекогаш токму тоа му е потребно на човекот – не некој да му објасни дека животот е убав, туку нешто едноставно, неочекувано и човечко што ќе го натера да се насмее. Па макар и за миг.
