Во Македонија денеска, 1 септември 2026. година, започна учебната 2026/2027 година за околу 238.000 ученици во основните и средните училишта. Од нив, околу 174.000 се основци, 64.000 средношколци, а според досега пристигнатите податоци во Министерството за образование и наука, за 14.952 деца ова е првиот училиштен ден.
1-ви септември традиционално носи приредби, нови ранци и возбуда пред училишните врати, но годинашниот почеток има и друга слика. Учебниците се доставени, едносменската настава се проширува и е зголемена поддршката за учениците со посебни образовни потреби, додека истовремено продолжува намалувањето на бројот на ученици – проблем што веќе ја менува и самата училишна мрежа.
14.952 првачиња, но и 148 празни училишни објекти
Најчувствителната бројка на почетокот на годинава не се однесува на учебниците или на распоредот, туку на децата. Министерството соопшти дека трендот на намалување на бројот на ученици продолжува. Поради тоа што немаат запишани ученици, 26 подрачни училишта од септември привремено се затвораат, а вкупно 148 училишни објекти во Македонија, претежно во руралните средини, остануваат празни.
Промената се гледа и во организацијата на наставата. Годинава ќе има 433 паралелки помалку – 222 во основното и 211 во средното образование. Според образложението на МОН, станува збор за спојување паралелки со многу мал број ученици, при што Министерството тврди дека ниту еден редовно вработен наставник не е отпуштен поради оптимизацијата.
Токму овие бројки го прават првиот училиштен ден нешто повеќе од календарски почеток. Зад полните училишни дворови во поголемите градови стои сè повидливата реалност на населени места во кои веќе нема доволно деца за да продолжи наставата во постојните подрачни училишта.
622.000 учебници и едносменска настава во 620 објекти
Од практичните прашања што секоја година најмногу ги засегаат учениците и родителите, Министерството информира дека учебниците се набавени и доставени навреме. За учебната 2026/2027 година се набавени околу 622.000 примероци, а целосно нови учебници во полн тираж има за прво, второ и трето одделение, за осмо одделение и за втора година во гимназиското образование, каде што се применуваат нови наставни програми.
Едносменска настава ќе има во 620 од вкупно 1.023 училишни објекти во основното и средното образование. Во моментов се прошируваат капацитетите на 14 училишта, а најавен е почеток на уште 15 проекти во следните месеци. Завршени се и реконструктивни активности во дваесетина училишни објекти и спортски сали, додека се градат четири нови спортски сали.
Зголемена е и поддршката за учениците со посебни образовни потреби. За оваа учебна година се ангажирани 1.358 образовни асистенти во основното и 166 во средното образование. Учениците кои подолг период се на болничко или домашно лекување ќе можат да се вклучуваат онлајн во наставата или индивидуално да работат со наставник.
Во „Киро Глигоров“ приредба за почетокот, дел од учениците времено онлајн
Почетокот на учебната година во ООУ „Киро Глигоров“ во Општина Центар беше одбележан со свечена приредба. Истовремено, учениците од четврто до деветто одделение во ова училиште годинава не го започнуваат секојдневието на вообичаен начин – тие привремено следат настава од далечина поради градежните активности што сè уште траат во дел од објектот.
Општина Центар соопшти дека МОН дало согласност за ваквата организација до создавање услови за безбедно одвивање на наставата со физичко присуство. Според општинските информации, градежните работи првично требало да завршат пред почетокот на учебната година, а од Министерството е побарана информација за динамиката и рокот за нивното завршување.
Првачињата во Охрид добија порака за знаење, другарство и ненасилство
Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова го одбележа првиот училиштен ден со првачињата во ООУ „Св. Климент Охридски“ во Охрид. На најмладите ученици им порача да бидат љубопитни, да поставуваат прашања и да го бараат знаењето, а не само оценката. „Нема подобар пријател од книгата“, беше една од нејзините пораки, придружена со повикот децата да градат другарства и да бегаат од насилството.
Новата учебна година носи и дополнителна поддршка за талентираните ученици – МОН најави целосно покривање на трошоците за патување и учество на меѓународни научни олимпијади. Во септември е предвидено и намалување на малопродажните цени на училишниот прибор за најмалку 15 проценти, а конкурсите за ученички стипендии се најавени за октомври.
Така 1-ви септември годинава започна со две паралелни слики. Во едната се првачињата што за првпат седнаа во клупите, навреме пристигнатите книги и училиштата што добиваат подобри услови. Во другата се 26 подрачни училишта без ученици и 148 празни објекти. Меѓу тие две слики ќе се одвива учебната 2026/2027 година – со задачата образованието да биде подобро таму каде што има деца, но и со прашањето што се случува со средините во кои детскиот глас од училишните дворови постепено исчезнува.










