Американскиот претседател Доналд Трамп денеска планира одделни разговори со Владимир Путин и Володимир Зеленски, во нов обид да се придвижат преговорите за завршување на војната во Украина. Најавата доаѓа по викендот во кој американските пратеници Стив Виткоф и Џаред Кушнер разговараа прво со Путин во Москва, а потоа и со Зеленски во Кијив – без договор, но со отворена можност за обновување на директните преговори.
Трамп треба најпрво да разговара со Путин, а потоа со Зеленски, откако неговите пратеници ќе го информираат за резултатите од дипломатската мисија во двете престолнини. Во Москва, пак, Кремљ денеска соопшти дека не ја исклучува можноста повторно да се активира трипартитниот формат Русија – Украина – САД, иако засега нема договор за место и датум на таква средба.
Многу дипломатски движења, малку конкретни резултати
Виткоф и Кушнер во саботата повеќе од три часа разговараа со Путин во Москва. Американската страна по средбата зборуваше за нови идеи и напредок, а советникот на Путин, Јуриј Ушаков, разговорите ги оцени како корисни. Конкретно решение, сепак, не беше објавено.
Следниот ден двајцата американски пратеници пристигнаа во Киев на нивната прва посета на украинската престолнина во оваа преговарачка улога. По неколкучасовните разговори Зеленски ја оцени средбата како содржајна, додека Виткоф изрази охрабрување од разговорите и во Москва и во Украина. Според Ројтерс, американските пратеници се надеваат дека нов круг разговори со посредство на Вашингтон би можел да биде најавен наскоро.
Токму тука се гледа и главниот парадокс на сегашната дипломатска офанзива. Интензитетот на контактите расте, страните јавно зборуваат за мир, но суштинските разлики што досега ги блокираа преговорите остануваат. Дојче веле наведува дека и по посетите во Москва и Киев не е познато што точно содржат новите американски предлози, ниту дали постои доволно заедничка основа за обновување на директните преговори.
Донбас и безбедносните гаранции остануваат во центарот
Најтешкото прашање и натаму е територијата. Москва бара Украина да се повлече и од делови на Донбас што сè уште се под украинска контрола, додека Киев го одбива тоа барање. Зеленски изјави дека прашањето за Донбас е суштинско за војната и дека ваквите одлуки можат да се решаваат само на највисоко политичко ниво.
За Украина еднакво важно е и прашањето што би следувало по евентуалниот договор. Киев бара цврсти безбедносни гаранции што би спречиле нов руски напад, а во разговорите со американската делегација биле отворени и теми како економските гаранции и повоената обнова. Во последниот дел од средбата во Киев се вклучиле и советници за национална безбедност од Германија, Франција и Велика Британија.
Зеленски најави дека претставници на Украина, Европа и САД треба наскоро повторно да се состанат. Од Кремљ стигнува слично внимателна порака: портпаролот Дмитриј Песков денеска изјави дека Москва не исклучува враќање на форматот со Русија, Украина и САД, но дека е прерано да се зборува за конкретен датум или место. Кремљ не ја исклучува ниту можноста за телефонски разговор Путин – Трамп. Ројтерс ја пренесува оценката на Песков дека секој ваков обид претставува барем мал чекор кон мир.
Зеленски веќе се подготвува за уште една воена зима
Зад дипломатскиот оптимизам украинската страна истовремено се подготвува за сценарио во кое договор нема да има наскоро. Зеленски по разговорите со Виткоф и Кушнер изјави дека, според сегашната состојба, очекува војната да продолжи и во текот на зимата.
Тоа за Украина значи нова трка за противвоздушна одбрана, муниција и заштита на енергетскиот систем. Зеленски побара воздушна одбрана и енергетска поддршка за зимскиот период, имајќи ги предвид руските напади врз украинската енергетска инфраструктура во претходните зими.
Во меѓувреме војната не запре додека дипломатите разговараа. Москва и Киев привремено се воздржаа од напади врз главните градови за време на посетата на американските пратеници, но борбите долж фронтот и нападите врз други цели продолжија. Токму таа паралелна слика – преговарачки маси во Москва и Киев, а активен фронт надвор од нив – најдобро ја покажува дистанцата меѓу дипломатското придвижување и вистинскиот прекин на војната.
Трамп сега повторно се обидува лично да влезе во процесот преку разговори со Путин и Зеленски. Дали тоа ќе го отвори патот кон нов трипартитен состанок или ќе остане уште еден круг дипломатски контакти без договор, засега е отворено прашање. Она што е појасно е дека и Москва и Киев повторно зборуваат за преговори – додека Украина, истовремено, се подготвува како војната да нема да заврши пред зимата.
