Европа повторно влегува во период на невообичаено топло време. Кон крајот на септември се очекува зајакнување на поле на висок воздушен притисок, кое ќе овозможи топол воздух од Медитеранот и Северна Африка да продре длабоко кон континентот. Затоплувањето постепено ќе се почувствува и на Балканот, вклучително и во Македонија.
По неколкуте нагли пресврти на времето во втората половина на септември, Европа повторно се соочува со атмосферска ситуација што повеќе потсетува на лето отколку на почеток на есен. Метеоролошките анализи укажуваат на создавање силен гребен на висок воздушен притисок над голем дел од континентот. Во јавноста ваквата појава сè почесто се опишува со терминот „топлинска купола“.
Станува збор за атмосферска поставеност во која висок притисок подолго време задржува топла воздушна маса над одреден регион, со што се создаваат услови за стабилно, сончево и натпросечно топло време.
Што претставува „топлинската купола“?
Терминот звучи драматично, но зад него стои добро познат метеоролошки механизам.
Во услови на силен и стабилен висок воздушен притисок воздухот од повисоките слоеви на атмосферата постепено се спушта кон земјината површина. При спуштањето тој се компресира и дополнително се загрева. Истовремено, стабилната атмосфера го ограничува развојот на облачност и го отежнува продорот на посвежи воздушни маси. Така топлиот воздух може да остане над една област повеќе денови, создавајќи ефект како атмосферата да е покриена со невидлив „капак“.
Во актуелната европска ситуација важна улога има и распоредот на воздушниот притисок над Атлантикот и Европа. Меѓу циклонските системи западно од континентот и високиот притисок над Европа се воспоставува југозападно струење кое носи топол воздух од Медитеранот и Северна Африка.
Најсилната жештина се очекува во западна и југозападна Европа
Во дел од европските прогнози се споменуваат температури што локално би можеле да се приближат до 40 степени Целзиусови. Но ова не значи дека 40 степени ќе има низ цела Европа. Највисоките температури се очекуваат пред сè на Пиринејскиот Полуостров, особено во делови од Шпанија и Португалија, каде што локално температурите би можеле да достигнат меѓу 35 и 40 степени. Тоа се исклучително високи вредности за крајот на септември.
Во Франција, Италија и делови од Централна Европа исто така се очекува значително затоплување, но со нешто пониски максимални температури. Затоа сензационалните наслови дека „Европа ќе биде погодена од 40 степени“ треба да се толкуваат внимателно. Станува збор за локални максимуми во најтоплите делови на континентот, а не за температури што ќе се регистрираат насекаде.
Топлиот воздух се движи кон Балканот
Како што антициклоналниот гребен ќе се проширува кон исток, дел од топлата воздушна маса постепено ќе стигне и над Балканскиот Полуостров. Тоа значи дека кон крајот на септември и регионот може повторно да добие временски услови што повеќе наликуваат на доцно лето отколку на есен. Во делови од Балканот дневните температури повторно може да се приближат до или да надминат 30 степени.
Особено топло се очекува да биде во јужните и централните делови на полуостровот, каде јужното и југозападното струење полесно ќе го донесе топлиот воздух од Средоземјето.
Што може да очекува Македонија?
Македонија исто така ќе биде под влијание на новиот топол воздушен бран. Сегашните метеоролошки сигнали укажуваат дека кон крајот на септември температурите повторно ќе се зголемуваат и во земјава. Тоа не значи дека Македонија ќе има температури од 40 степени. Многу поверојатно е да се почувствува изразено натпросечно топло време за овој период од годината, со дневни температури што во потоплите котлини и низински области може значително да го надминат сезонскиот просек.
Колку точно ќе биде силно затоплувањето ќе зависи од положбата на антициклонот и од тоа колку далеку кон исток ќе стигне најтоплиот дел од воздушната маса. Поради тоа конкретните температурни максимуми за Македонија треба да се следат преку краткорочните прогнози непосредно пред крајот на месецот.
Од есен назад кон лето за само неколку дена
Посебно интересна е брзината со која оваа промена се случува. Во делови од Европа непосредно пред најавеното затоплување имаше силен продор на студен воздух, со значителен пад на температурите, дожд, а на повисоките планини и прв снег. Неколку дена подоцна атмосферската циркулација повторно се менува. Наместо студен воздух од север, се воспоставува јужно и југозападно струење што носи многу потопла воздушна маса.
Таквите температурни осцилации се карактеристични за преодните сезони, но кога разликите стануваат големи, впечатокот е дека времето буквално преминува од есен во лето за неколку дена.
„Лето во октомври“ – привлечен наслов, но што навистина значи?
Во дел од прогнозите веќе се користи изразот „лето во октомври“. Таквата формулација е визуелно и медиумски привлечна, но метеоролошки треба да се толкува внимателно.
Дури и доколку почетокот на октомври донесе температури од 28, 30 или повеќе степени во одредени делови од Европа, тоа не значи дека се враќа класичното лето. Денот во октомври е значително пократок отколку во јули и август, Сонцето е пониско над хоризонтот, а ноќите се подолги и посвежи. Затоа и при високи дневни температури утрата и ноќите можат да останат многу посвежи.
Од метеоролошки аспект, поважно е колку температурата отстапува од просекот за конкретниот период отколку само колкава е апсолутната максимална вредност.
Европа зад себе има исклучително топло лето
Новото затоплување не се случува изолирано. Европа годинава веќе помина низ повеќе изразени топлотни бранови. Особено Западна и Јужна Европа во текот на летото беа погодени од долготрајни периоди со екстремно високи температури. Франција, Шпанија, Португалија, Италија и други земји во повеќе наврати регистрираа температури над 40 степени. Во Франција во текот на летните топлотни бранови во одредени области беа измерени и температури над 44 степени.
Сето тоа ја прави новата доцносептемвриска топлина уште поинтересна, бидејќи топлиот период доаѓа во време кога климатолошки температурите веќе би требало постепено да се намалуваат.
Необичното топло време станува сè почеста појава
Еден конкретен топол период не може самостојно да се прогласи за директна последица од климатските промени. Секој временски настан зависи од моменталната атмосферска циркулација. Но долгорочните климатски податоци покажуваат дека Европа се затоплува и дека екстремно топлите периоди стануваат почести, подолготрајни и поинтензивни. Поради тоа, доцните топли бранови во септември и октомври постепено стануваат дел од пошироката европска климатска слика.
Она што порано се сметаше за ретко „михољско лето“, денес во одредени години може да донесе температури карактеристични за средината на летото.
Македонија пред уште еден необично топол крај на септември
За Македонија сегашните прогностички сигнали укажуваат на ново затоплување кон крајот на септември. Топлиот воздух што од западна и југозападна Европа постепено ќе се движи кон Балканот треба да донесе повисоки дневни температури и претежно стабилно време.
Сепак, важно е да се прави разлика меѓу екстремната жештина што може локално да се појави во Шпанија или Португалија и натпросечно топлото време што може да го зафати Балканот и Македонија.
Температури од 40 степени не се основното сценарио за Македонија.
Ако прогнозите се остварат, крајот на септември и почетокот на октомври повторно ќе потсетат дека календарската есен не секогаш значи и вистинско есенско време.
