Постојат телевизиски емисии што можат едноставно да добијат нов водител, ново студио и нова сезона. Со „Top Gear“ никогаш не било толку едноставно. Во различни периоди ова беше емисија за автомобили, комично шоу, патувачка авантура, тест-полигон за најскапите машини на светот и телевизиски феномен што успеа луѓе кои воопшто не се интересираат за автомобили да гледаат тројца мажи како се обидуваат да претворат автомобил во брод.
Последниве речиси четири години, сепак, моторот молчеше. По тешката несреќа на Ендрју „Фреди“ Флинтоф за време на снимање во декември 2022 година, продукцијата беше прекината, а BBC во 2023 година соопшти дека британската телевизиска верзија на „Top Gear“ ќе биде ставена на пауза „во догледна иднина“. Тогаш изгледаше сосема можно емисијата никогаш повеќе да не се врати.
Сега BBC ја смени насоката. На 27 август 2026 година, на Edinburgh TV Festival, директорот за забавна програма на BBC, Ед Хавард, ја потврди веста што со месеци кружеше низ британските медиуми: „Top Gear“ се враќа. Но BBC засега не кажува кога ќе започне новата серија, како ќе изгледа форматот и – најважно – кој ќе ги добие клучевите од автомобилите. The Guardian ја пренесува директната потврда на Хавард од фестивалот во Единбург, заедно со неговата најава дека повеќе информации ќе има наскоро.
BBC потврди дека се враќа, но речиси сè друго останува тајна
Хавард не остави простор за дилема околу судбината на емисијата, но внимателно избегна да ја отвори најголемата тема – новите водители. Кога беше прашан за комичарот Џими Кар, кој веќе некое време се споменува како можен нов домаќин на шоуто, одговорот беше интересен: Кар би бил „одличен водител“, но BBC во тој момент нема да разговара за имиња.
Тоа не е потврда дека Џими Кар ја добил работата. Засега е само сигнал дека BBC не ја отфрла можноста. Кар е познат љубител на автомобили и веќе гостувал во „Top Gear“, па неговото име не е случајна таблоидна шпекулација. Но меѓу „би бил добар“ и потпишан договор постои голема разлика, а BBC официјално нема именувано ниту еден член на новата водителска екипа. Во анализата на можните водители The Guardian ги разгледува Кар, Џоди Кид, Џо Марлер, рели-возачката Кејти Манингс и уште неколку имиња, но и таму е јасно дека станува збор за шпекулации и можни избори, не за потврдена постава.
Токму изборот на водители ќе покаже каков „Top Gear“ всушност сака BBC да направи во 2026 година. Ако избере голема телевизиска личност, забавата веројатно повторно ќе биде во преден план. Ако избере луѓе од мотоспортот и автомобилското новинарство, емисијата може да се врати поблиску до самите автомобили. А најтешката варијанта е онаа што секоја успешна верзија на „Top Gear“ ја барала – луѓе кои истовремено знаат да возат, да зборуваат за автомобили и да создадат хемија пред камера.
Несреќата на Фреди Флинтоф стави крај на последната верзија
Последната целосно емитувана сезона беше серијата 33 во 2022 година, со Фреди Флинтоф, Педи Мекгинис и автомобилскиот новинар Крис Харис. Тројката веќе имаше пронајдено сопствен ритам и, по неколкуте претходни промени на водители, „Top Gear“ повторно почна да изгледа како формат што може да живее подолго.
Потоа, во декември 2022 година, Флинтоф доживеа сериозна несреќа на тест-патеката на „Top Gear“ на аеродромот Dunsfold во Surrey. Возеше Morgan Super 3, отворено трициклично возило, кога автомобилот се превртел. Флинтоф претрпе сериозни повреди на лицето и ребрата, а подоцна јавно зборуваше и за психолошките последици од несреќата, вклучително и посттрауматски стрес.
Снимањето на планираната серија 34 беше запрено. Во ноември 2023 година BBC веќе донесе многу поширока одлука: продукцијата на британскиот „Top Gear“ ќе биде ставена во мирување на неодредено време. Во тогашното официјално соопштение објавено и на TopGear.com, BBC наведе дека независната безбедносна анализа утврдила важни лекции што мора да се применат во секоја евентуална идна продукција.
Затоа новиот „Top Gear“ не може едноставно да продолжи таму каде што запре. Несреќата на Флинтоф фундаментално го отвори прашањето како се произведува емисија чиј идентитет со децении беше изграден токму врз брзина, спектакл, ризични предизвици и постојано поместување на границите.
Како шоу за автомобили стана светски телевизиски феномен
„Top Gear“ не започна со Џереми Кларксон, Ричард Хамонд и Џејмс Меј. Оригиналната емисија започна уште во 1977 година и во првите децении беше многу покласично автомобилско списание – тестови, потрошувачка, практичност, нови модели и совети за возачите.
Вистинската трансформација се случи во 2002 година. BBC го врати форматот во радикално поинаква форма, со студиска публика, тест-патека, славни гости и автомобилски предизвици што постепено стануваа сè поапсурдни. Во првата сезона покрај Кларксон и Хамонд беше Џејсон Доу, а од втората сезона неговото место го презеде Џејмс Меј. Официјалниот водич низ сериите на Top Gear го следи токму тој развој од новиот старт во октомври 2002 година до емисијата што подоцна стана глобален феномен.
Тајната не беше само во автомобилите. Кларксон, Хамонд и Меј почнаа да функционираат како три телевизиски карактери со сосема различни темпераменти. Автомобилот беше повод, но приказната често беше за нивната неспособност да се договорат, да изградат нешто што функционира или да стигнат до целта без катастрофа. Од амфибиски автомобили и трки против авиони до патувања низ Виетнам, Африка и Боливија, форматот постепено ја напушти класичната автомобилска емисија и создаде сопствен жанр.
Размерот беше огромен. BBC Studios во своите меѓународни материјали го опишуваше „Top Gear“ како најголемата автомобилска забавна емисија во светот, со проценета публика од околу 350 милиони гледачи во повеќе од 200 територии во периодот на неговата најголема глобална експанзија.
Проблемот со „Top Gear“ отсекогаш бил ист – не можете само да ги замените луѓето
Кога ерата на Кларксон заврши во 2015 година по неговиот физички конфликт со продуцент, Хамонд и Меј исто така ја напуштија емисијата. BBC тогаш откри колку е тешко да се наследи формат кој формално му припаѓа на телевизијата, но емоционално публиката го поврзува со конкретни личности.
Следуваше период на постојано барање нов идентитет. Крис Еванс и Мет Лебланк ја предводеа првата пост-Кларксон верзија, а низ емисијата поминаа повеќе автомобилски новинари и водители. Подоцна комбинацијата Флинтоф, Мекгинис и Харис конечно успеа да создаде сопствена динамика наместо само да го имитира старото трио.
Тоа е лекцијата што BBC веројатно ќе мора да ја има предвид и сега. Новите водители не можат едноставно да бидат „новиот Кларксон“, „новиот Хамонд“ и „новиот Меј“. Публиката веќе еднаш покажа дека копијата на старата хемија не е доволна. Новото трио – ако воопшто повторно бидат тројца – ќе мора да има сопствена причина да постои.
Џими Кар е најгласното име, но можеби вистинското прашање не е кој е најпознат
Џими Кар на прв поглед има дел од потребниот профил. Има телевизиско искуство, брза импровизација, препознатлив хумор и вистински интерес за автомобили. На Edinburgh TV Festival самиот Ед Хавард не го отфрли, туку рече дека би бил одличен водител. Поранешниот англиски рагбист Џо Марлер исто така се појавува во британските медиуми како можност, додека Џоди Кид има далеку посериозна автомобилска биографија – меѓународна тркачка лиценца, автомобилски телевизиски проекти и долгогодишна врска со автомобилската сцена.
Но „Top Gear“ никогаш не функционираше само затоа што водителите беа познати. Потребна е комбинација што е многу потешко да се произведе со кастинг: еден човек да предизвика друг, вториот да му врати, а третиот да ја смири или дополнително да ја влоши ситуацијата. Публиката треба да поверува дека тие би тргнале на патување заедно и без камерите.
Затоа можеби најризичен избор би бил BBC да состави екипа само според поединечната телевизиска популарност. Автомобилското знаење може да се научи до одредена мера, а сценариото може да помогне со шегите. Хемијата меѓу тројца луѓе не може толку лесно да се напише.
И автомобилскиот свет од 2026 година веќе не е оној од 2002
Постои уште еден проблем што е поголем од водителите. Кога новиот „Top Gear“ започна во 2002 година, автомобилската индустрија живееше во сосема друг свет. Големите атмосферски мотори, евтините спортски автомобили и механичките карактери беа централен дел од културата што емисијата ја славеше. Денес автомобилската индустрија е во средина на електрификација, софтвер, автономни системи, кинески производители, претплатнички функции и автомобили што сè повеќе се однесуваат како компјутери на тркала.
Тоа не значи дека „Top Gear“ треба да стане сериозен технолошки семинар. Напротив. Неговата најдобра верзија отсекогаш знаеше како сложена автомобилска тема да ја претвори во нешто што може да го разбере и гледач кој никогаш не прочитал техничка спецификација.
Но ако новото шоу едноставно се обиде да го преслика 2005 година во 2027, ќе изгледа како носталгичен производ. Вистинскиот тест е дали „Top Gear“ може да најде хумор, авантура и автомобилска страст во индустрија што драматично се менува пред очите на публиката.
А што ќе се случи со тест-патеката, Stig и старите рубрики?
BBC сè уште нема потврдено дали новата верзија ќе ги задржи традиционалните елементи на форматот – тест-патеката во Dunsfold, мистериозниот возач Stig, студиската публика или некаква модерна верзија на „Star in a Reasonably Priced Car“. Нема ниту официјално објавен број на епизоди, термин на премиера или конечна продукциска структура.
Токму затоа треба внимателно да се читаат сегашните наслови. BBC потврди дека „Top Gear“ се враќа. Не потврди како ќе изгледа. Сè друго во моментов е простор во кој британските медиуми, автомобилските фанови и поранешните гледачи ги проектираат сопствените идеи за тоа што емисијата треба да стане.
Во меѓувреме, брендот никогаш целосно не исчезна. Кога телевизиската продукција беше ставена во мирување во 2023 година, BBC нагласи дека меѓународните верзии, дигиталната содржина, списанието и лиценцирањето продолжуваат. TopGear.com продолжи да работи како автомобилски медиум и за време на телевизиската пауза. Она што сега се рестартира е најпознатиот дел од брендот – британската телевизиска емисија.
Најголемиот предизвик не е да се врати „Top Gear“, туку повторно да стане важен
BBC поседува име што речиси секој љубител на автомобили го препознава. Тоа е огромна предност, но и товар. Новата емисија веднаш ќе биде споредувана со Кларксон, Хамонд и Меј, со последното трио на Флинтоф, Мекгинис и Харис, со „The Grand Tour“, со YouTube автомобилските канали и со илјадници независни креатори кои денес можат да направат спектакуларен автомобилски филм без традиционална телевизиска мрежа.
Во 2002 година „Top Gear“ можеше да покаже нешто што просечниот гледач речиси никаде на друго место не можеше да го види. Во 2026 година секоја премиера на суперавтомобил е на YouTube неколку часа откако ќе се тргне покривката. Техничките анализи се подлабоки, onboard-снимките се подобри, а автомобилските инфлуенсери имаат директен однос со милиони гледачи.
Затоа BBC не мора само да најде нови водители. Мора повторно да одговори на прашањето што го реши во 2002 година: зошто некој би гледал едночасовна телевизиска емисија за автомобили кога информациите за автомобилите се веќе насекаде?
Стариот „Top Gear“ имаше одговор – затоа што автомобилите беа само почеток на приказната.
Ако новата верзија го разбере тоа, можеби навистина има причина моторот повторно да се запали. Ако се обиде само да го рекреира звукот на старата машина, гледачите многу брзо ќе забележат дека под хаубата веќе нема ист мотор.
