Човекот што ја забрза планетата

Тед Тарнер, основачот на Си-Ен-Ен и еден од највлијателните медиумски претприемачи на 20. век, почина на 87-годишна возраст. Веста ја потврдија светски агенции и медиуми, повикувајќи се на соопштение од Turner Enterprises, компанијата што ги управуваше неговите деловни интереси и инвестиции. Според Associated Press, Тарнер починал опкружен со семејството.

Со него си замина човек што не само што создаде телевизиска империја, туку го промени и ритамот на современото информирање. Пред Си-Ен-Ен, вестите имаа термини. По Тарнер, веста стана непрекинат тек – 24 часа, секој ден, од секоја точка на светот. Тоа беше технолошка, медиумска и психолошка револуција: светот веќе не чекаше вечерен дневник за да дознае што се случува.

Од семеен бизнис до глобална медиумска машина

Роберт Едвард Тарнер III е роден на 19 ноември 1938 година во Синсинати. По смртта на неговиот татко во 1963 година, го презема семејниот бизнис со билборди, а во 1970 година купува слаба телевизиска станица во Атланта. Тој потег, кој тогаш изгледал како ризик на човек што оди против советите на сите околу себе, подоцна ќе стане основа за Turner Broadcasting System и за идејата за „суперстаница“ што преку сателит стигнува до кабелските системи низ Америка.

На 1. јуни 1980. година Тарнер го пушти Си-Ен-Ен – првиот 24-часовен телевизиски канал посветен исклучиво на вести. Во почетокот многумина му се потсмеваа, дури и со прекарот „Chicken Noodle Network“. Но моделот што изгледаше невозможен стана нов стандард. Кога Заливската војна во 1991 година ја внесе Си-Ен-Ен во домовите ширум светот, веќе беше јасно дека Тарнер не направил само канал, туку нова медиумска инфраструктура на реалноста.

Колкаво богатство остави зад себе

Според проценката на Forbes, богатството на Тед Тарнер во моментот на неговата смрт се проценува на околу 2,8 милијарди долари. Reuters ја пренесе истата проценка, наведувајќи дека Тарнер останал милијардер и покрај тоа што неговото богатство силно осцилирало по големите корпоративни преструктурирања во медиумската индустрија.

Тарнер ја продаде својата Turner Broadcasting System на Time Warner во 1996. година, во мегазделка што ја внесе Си-Ен-Ен во поголем медиумски конгломерат. Но токму таа трансакција постепено го оддалечи од оперативната контрола врз империјата што самиот ја создаде. Подоцнежните корпоративни промени, особено спојувањето со AOL, му донесоа големи финансиски загуби и уште поголемо лично разочарување. Reuters наведува дека во 2003 година се повлекол од функцијата потпретседател, а неколку години подоцна и од управниот одбор на Time Warner.

Повеќе од медиумски магнат

Тарнер не беше само човек на телевизијата. Тој беше сопственик на спортски тимови во Атланта, меѓу кои Braves и Hawks, победник во America’s Cup во 1977. година, основач на Goodwill Games, создавач на канали како TNT, TBS, Turner Classic Movies и Cartoon Network, а во јавноста остана запаметен и како еден од најгласните, најнепредвидливите и најконтроверзните американски бизнисмени.

Во исто време, тој беше и еден од најголемите филантропи на својата генерација. Во 1997. година најави донација од 1 милијарда долари за Обединетите нации, со што подоцна беше создадена United Nations Foundation. The Guardian потсетува дека Тарнер го основал и Nuclear Threat Initiative, организација посветена на намалување на нуклеарните, биолошките и новите технолошки закани.

Земја, бизони и доцни години

Во подоцнежните години, откако веќе не беше дел од секојдневното управување со медиумската империја, Тарнер се сврте кон земјата, природата и конзервацијата. Reuters наведува дека поседувал повеќе од 1,9 милиони акри земја во САД и стадо од околу 50.000 бизони, поврзани и со неговиот синџир ресторани Ted’s Montana Grill. AP пишува дека во последните години бил забавен од деменција со Левиеви телца, болест што самиот ја објави во 2018 година.7}

Токму тука се гледа необичната двојност на неговиот живот. Од една страна, Тарнер ја забрза информациската цивилизација до точка во која светот живее во постојан аларм. Од друга страна, на крајот од животот се повлече кон земја, животни, природа и филантропија – кон нешта што не се мерат во секунди, рејтинзи и breaking news.

Наследството на човекот што не знаеше да мирува

Тед Тарнер беше визионер, коцкар, провокатор, медиумски бунтовник и човек што често зборуваше пред да размисли. Но историјата на медиумите не се пишува само со внимателни луѓе. Понекогаш ја пишуваат оние што гледаат нешто едноставно пред другите: дека веста не мора да чека, дека сателитот може да ја отвори телевизијата кон светот, дека кабелската мрежа може да стане глобален нервен систем.

Неговото наследство не е само Си-Ен-Ен. Неговото наследство е светот во кој секој настан веднаш станува слика, секоја криза веднаш станува пренос, секоја информација веднаш бара реакција. Тоа наследство е големо, но и двосмислено. Тарнер ни даде побрз пристап до реалноста, но и реалност што никогаш не запира.

Затоа неговата смрт не е само вест за крајот на еден богат живот. Таа е повод да се потсетиме дека модерниот медиумски свет не настана сам од себе. Некој мораше прв да поверува дека веста може да трае цел ден, цела ноќ, цела планета. Тој човек беше Тед Тарнер.