Македонски филм за градот што постојано се премонтира
„Скопје ремикс“, еден од најурбаните македонски филмски проекти од поновата кинематографија, ќе биде прикажан на 6 јули, во 19:00 часот, во Cineplexx. Влезот е бесплатен, без претходна резервација, според принципот прв дојден, прв услужен.
Проекцијата е дел од програмата што повторно го враќа домашниот филм таму каде што најмногу му е местото – пред публика, во кино сала, на големо платно. Тоа е особено важно за филм како „Скопје ремикс“, кој не функционира само како филмска целина, туку и како слика за градот: фрагментирана, нервозна, музичка, понекогаш носталгична, понекогаш иронична, секогаш препознатливо скопска.
Филмот од 2012 година е музичко-филмски омнибус составен од девет кратки филмови и десет авторски погледи. Во него режираат Борјан Зафировски, Огнен Димитровски, Јане Алтипармаков, Синиша Евтимов, Вардан Тозија, Даријан Пејовски, Срѓан Јаниќијевиќ, Бојан Трифуновски, Саша Станишиќ и Ѓорче Ставрески. Низ нивните различни филмски ракописи, главниот лик не е само човек, настан или приказна. Главниот лик е Скопје.
Филмски витраж од едно урбано Скопје
„Скопје ремикс“ е направен како филмски витраж: секој автор носи своја боја, своја линија, своја температура на градот, а завршната монтажа ги собира тие фрагменти во една поширока градска слика. Во него Скопје не е разгледница, не е туристички кадар, ниту архитектонска позадина. Тоа е град што се слуша, се движи, се распаѓа и повторно се склопува.
Токму затоа филмот останува занимлив и по повеќе од една деценија. Тој го фаќа оној момент кога македонскиот филм, музиката и современата уметност почнаа поотворено да зборуваат со јазикот на урбаната генерација. Во проектот учествуваат и македонски музичари, скулптори и мултимедијални уметници, чии дела не се поставени како украс, туку како дел од самата филмска атмосфера.
Во архивскиот осврт на Радио Слободна Европа за „Скопје ремикс“, филмот е опишан како омнибус во кој се поврзуваат девет уникатни приказни и визии за Скопје. Тоа е можеби најточната рамка: ова не е филм за едно Скопје, туку за повеќе можни Скопја – минати, сегашни, измислени и посакувани.
Зошто оваа проекција има поширока смисла
Во македонскиот контекст, ваквите проекции не се само културни настани за еден понеделник навечер. Тие се проверка дали домашниот филм има жив репертоарски простор или останува затворен во архиви, фестивалски програми и повремени јубилејни навраќања.
Panoptikum веќе пишуваше дека кинокултурата во Македонија има потреба од континуитет, а не од случајни појавувања. Токму затоа бесплатна проекција на филм како „Скопје ремикс“ е повеќе од носталгично враќање. Таа е мала, но важна потврда дека домашниот филм мора повторно да се гледа, да се слуша и да се разговара за него.
Ова е особено значајно за Скопје, град што често се опишува преку урбанистички проблеми, сообраќај, бетон, политички симболи и недовршени јавни простори. „Скопје ремикс“ му приоѓа од друга страна: преку звук, ритам, млади автори, ноќни движења, уметнички траги и лични визии. Во време кога градот се подготвува за нови културни очекувања и за сè поголем притисок да покаже дека има жива културна сцена, ваквиот филм потсетува дека урбаниот идентитет не се гради само со објекти, туку и со слики што остануваат.
Во таа линија може да се читаат и други Panoptikum текстови за македонската филмска меморија, како освртот за „Фросина“ како темел на македонската кинематографија и текстот за Кинотеката на Македонија како чувар на филмската меморија. Од „Фросина“ до „Скопје ремикс“, македонскиот филм постојано го бара својот начин да ја види земјата, градот и човекот во нив.
Проекција со слободен влез
Проекцијата на „Скопје ремикс“ ќе се одржи на 6 јули, во 19:00 часот, во Cineplexx. Влезот е бесплатен, без претходна резервација. Организаторската најава упатува дека местата ќе се пополнуваат според принципот прв дојден, прв услужен.
За публиката, ова е едноставна покана: да се види Скопје не како дневна нервоза, туку како филмска материја. Да се влезе во сала и да се провери што останало од енергијата на еден град кога десет режисери ќе го погледнат од различни страни.
А понекогаш токму тоа му треба на еден град – не уште едно објаснување, туку повторно гледање.
