Скопје одамна има потреба од разговор што ќе излезе од дневната комунална импровизација. Не затоа што градот нема проблеми – напротив, ги има премногу – туку затоа што секој сериозен град во 21 век мора да научи дека јавниот превоз, отпадот, кризите, дигиталните услуги, податоците и инфраструктурата не се одделни теми. Тие се еден систем. Кога системот не работи, граѓанинот тоа го чувствува веднаш: на автобуска станица, пред контејнер, во редица за услуга, при невреме, во сообраќаен застој или во урбана криза.
Во таа насока треба да се чита и присуството на градоначалникот на Скопје Орце Ѓорѓиевски на MUNI EXPO 2026 во Тел Авив. Според неговата ФБ-објава, Ѓорѓиевски, на покана на Државата Израел и амбасадорката на Израел во Македонија, Н.Е. Вивиен Ајзен, заедно со Иван Јорданов, градоначалник на Штип, бил дел од настанот посветен на локалната самоуправа, паметните градови, урбаните иновации и современото управување со кризи.
Што е MUNI EXPO?
MUNI EXPO е еден од најзначајните израелски настани за локална самоуправа и урбани иновации. Годинашното издание се одржува на 23 и 24 јуни 2026 година во Expo Tel Aviv, Pavilion 2, а официјалниот опис го поставува како место каде што градоначалници, општински лидери, владини претставници, иноватори и индустриски експерти разговараат за иднината на градовите, новите технологии и решенијата за современите урбани предизвици.
Темата на MUNIEXPO 2026 е „Winning Partnership“ – партнерство меѓу локалната и централната власт, приватниот сектор и технолошките доставувачи. Тоа не е случајна формула. Градовите денес не можат да се управуваат само со службени дописи и интервенции по пријава. Им требаат податоци, дигитални услуги, енергетска отпорност, сајбер-безбедност, паметна инфраструктура и способност брзо да реагираат во криза.
Зошто израелското искуство е важно за Скопје?
Во објавата на Ѓорѓиевски посебно се издвојуваат израелските искуства во управување со податоци, дигитални услуги, комунални решенија и координација во кризни ситуации. Тоа се токму темите што на Скопје му недостигаат како управувачка дисциплина. Не е доволно градот да има служби; важно е тие служби да комуницираат, да разменуваат податоци, да реагираат навреме и да бидат видливи за граѓанинот.
Официјалната програма на MuniWorld 2026, меѓународниот дел поврзан со MUNI EXPO, ги поставува кризното управување, реално-временските податоци, јавната доверба, дигиталната комуникација, дезинформациите и „Smart City, Responding City“ како клучни теми на пленарните сесии. Тоа е особено важно за град како Скопје, каде што секоја поголема слабост – од невреме до сообраќаен колапс – веднаш покажува дали институциите имаат координација или само реакција по притисок.
Присуството на македонската делегација
Според информациите од објавата, македонското присуство на настанот било преку градоначалникот на Скопје Орце Ѓорѓиевски и градоначалникот на Штип Иван Јорданов. Тоа е значајна комбинација: Скопје како главен град со најтешки урбани предизвици и Штип како важен регионален центар што во последните години е дел од проекти за приближување на дигитални и административни услуги до граѓаните. Министерството за дигитална трансформација во 2025 година го нотираше отворањето на сервисен центар во Штип, во соработка со Општина Штип, токму како обид јавните услуги да станат подостапни за граѓаните.
Во тој контекст, MUNI EXPO не треба да се чита како протоколарна посета, туку како можност за градовите од Македонија да видат како локалната власт може да функционира побрзо, поефикасно и поблиску до граѓаните. Ѓорѓиевски во објавата нагласува дека Скопје мора да учи од најдобрите практики, да се отвора кон современи решенија и да гради град што ќе биде функционален, уреден и подготвен за иднината.
Паметен град не е град со апликација
Најголемата заблуда за „паметните градови“ е дека тие се градови со повеќе апликации, повеќе екрани и повеќе технолошки терминологии. Паметен град е град што знае каде има проблем пред граѓанинот десет пати да се јави. Град што знае како се движи јавниот превоз. Град што знае кога контејнерите се преполнети. Град што има план за топлотни бранови, поплави, сообраќајни застои, дигитални услуги, енергетска ефикасност и брза комуникација со граѓаните.
Затоа искуствата од Тел Авив може да бидат корисни само ако не останат во рамки на дипломатска љубезност. Скопје нема потреба од уште една голема реченица за модернизација. Му треба применлива дисциплина: кои податоци ќе се собираат, кој ќе ги користи, како ќе се заштитат, кои услуги ќе се дигитализираат, како ќе се мери ефикасноста и кога граѓанинот ќе почувствува дека градот работи подобро.
Скопје меѓу старата навика и новиот модел
На Паноптикум веќе беше отворена темата за Скопје меѓу БРТ, отпадот, контејнерите и урбаната мобилност, како и прашањето за јавниот превоз и старите градски грешки. MUNI EXPO ја става истата тема во поширок меѓународен контекст: градот не се поправа со еден проект, туку со поврзан систем на услуги.
Ако оваа посета донесе конкретни контакти, идеи за дигитални сервиси, модели за кризна координација, решенија за управување со отпад, податоци, сообраќај и јавна комуникација, тогаш нејзината вредност ќе биде реална. Ако остане само на фотографии, благодарници и општи фрази, тогаш и MUNI EXPO ќе се претвори во уште една убава сцена без градска последица.
Скопје мора да научи дека модерниот град не е оној што најгласно зборува за Европа, туку оној што граѓанинот го чувствува како уреден, предвидлив и функционален. Паметниот град не почнува со технологија. Почнува со одлука локалната власт конечно да се однесува како систем.
