Русија и Украина вчера влегоа во нов круг воздушни напади во кој сè појасно се гледа дека целта не е само воената инфраструктура, туку и системите што ја одржуваат економијата во движење. Руските удари предизвикаа големи штети врз украинските магацини и дистрибутивни центри, додека украински беспилотни летала ја погодија рафинеријата Slavneft-YANOS во Јарославската област, една од најголемите постројки за преработка на нафта во Русија.
Украинскиот министер за аграрна политика Тарас Висоцки процени дека е уништено или тешко нарушено приближно 90% од логистичката инфраструктура преку која големите малопродажни синџири ја организирале дистрибуцијата на храна. Тоа сепак не значи дека Украина изгубила 90% од сите свои магацини, ниту дека земјата се соочува со непосреден недостиг од храна. Висоцки вели дека системот ќе мора да премине кон почести директни испораки од производителите до продавниците и кон привремени модели на снабдување без долго складирање. Reuters наведува дека нападите веќе предизвикале повремени празнини во понудата на свежо овошје, зеленчук, млечни производи, шеќер и други производи во дел од продавниците во Киев.
Магацините стануваат дел од бојното поле
Само во Киевската област во последниот бран руски напади биле оштетени 14 магацини, како и станбени и други цивилни објекти. Погодени се и капацитети на украинската поштенска и логистичка компанија Nova Poshta. Associated Press објави дека руските сили втор ден по ред ја нападнале Киевската област, при што на удар се нашле магацини, станбени згради и друга инфраструктура. Украинските власти ваквата динамика ја толкуваат како обид да се исцрпат противвоздушната одбрана и населението, а истовремено да се наруши нормалното функционирање на економијата.
Токму тука е и пошироката тежина на проценката на Висоцки. Современата трговија не зависи само од тоа дали земјата произведува доволно храна. Таа зависи од големи дистрибутивни центри, ладилници, транспорт, системи за сортирање, залихи и прецизно темпирани испораки. Кога тие јазли се уништени, храната може да постои, а сепак да стане поскапа, потешко достапна или привремено да исчезне од одделни продавници.
Украинската влада засега уверува дека нема опасност од глад или системски недостиг од основни производи. Последицата може да биде поинаква: посложена и поскапа дистрибуција, помал избор во одредени продавници и постојано преместување на логистичките операции за да не останат концентрирани во неколку лесно препознатливи објекти.
Одговорот на Украина оди кон руската нафтена индустрија
Во истиот циклус на напади Украина повторно ја насочи својата далекусежна беспилотна кампања кон руската енергетска инфраструктура. Во Јарославската област беше погодена рафинеријата Slavneft-YANOS која може да преработува околу 15 милиони тони нафта годишно и се вбројува меѓу најголемите руски рафинерии. Украинскиот Генералштаб соопшти дека постројката е цел поради нејзината улога во снабдувањето со гориво и мазива, додека руските регионални власти известија за жртви и повредени од паднати остатоци од беспилотни летала.
Гувернерот на Јарославската област Михаил Јевраев соопшти дека еден човек загинал, а 27-мина биле повредени. Дел од повредените се наоѓале во автобус погоден од остатоци од соборено летало. Во регионот се воведени и сообраќајни ограничувања, вклучително и на правецот кон Москва.
Економскиот ефект од украинската кампања врз руските рафинерии веќе не е само претпоставка. Според извори од индустријата што ги цитира Reuters, производството на бензин во Русија кон крајот на август паднало на околу 80.000 тони дневно, наспроти проценета домашна побарувачка од околу 115.000 тони. Тоа е приближно 70% од потребите, откако нападите привремено запреа повеќе големи рафинерии. Москва ги зголемува увозот и ограничувањата на продажбата за да ја ублажи разликата.
Путин испраќа порака за сила
Во момент кога ударите сè подлабоко навлегуваат во рускиот економски простор Владимир Путин на форумот „Силни идеи за ново време“ порача дека Русија „е силна и ќе остане силна“. Рускиот претседател зборуваше за суверенитетот, економскиот развој и улогата на ветераните во цивилниот живот, претставувајќи ја сегашната конфронтација како борба за сегашноста и иднината на земјата.
Разликата меѓу политичката порака и случувањата на теренот е токму она што ја одредува оваа фаза од војната. Русија располага со далеку поголема воена и индустриска база и продолжува со масовни напади врз Украина. Истовремено, украинската стратегија сè повеќе се насочува кон точки што можат да произведат економски ефект далеку од фронтот – рафинерии, складишта, логистички центри и други објекти од кои зависи секојдневното функционирање.
И Европа ја следи војната надвор од фронтот
Паралелно со директната руско-украинска конфронтација, во Европа расте вниманието кон саботажи, кибернапади, нарушување на GPS-сигнали и други операции под прагот на отворен воен судир. Анализа на „Foreign Policy“ го употребува изразот „План Ц“ како аналитичка рамка за можен засилен руски притисок врз европската поддршка за Украина. Тоа не е официјално објавен руски план, туку проценка за тоа како конфронтацијата би можела дополнително да се прошири во таканаречената сива зона.
Настаните од вчера затоа не се само уште една размена на беспилотни летала. Тие покажуваат како економската инфраструктура станува самостоен фронт: Русија ја притиска способноста на Украина да складира и распределува стоки, додека Украина настојува да ја намали руската способност да произведува гориво и да ја финансира војната. Колку подолго трае конфликтот, толку повеќе неговата цена се преселува од рововите кон магацините, рафинериите, транспортот и секојдневниот живот.
