Русија вчера предупреди дека британски воени објекти и опрема во Украина и надвор од нејзините граници би можеле да станат цели како одговор на украинските удари со британско оружје. Речиси истовремено, во Вашингтон и Москва се појавија различни толкувања на ненајавената посета на директорот на ЦИА, Џон Ретклиф: американски медиуми објавија дека во Москва било пренесено предупредување за евентуална ескалација кон членки на НАТО, додека Доналд Трамп и рускиот разузнавачки врв ја претставија средбата како вообичаен контакт меѓу службите.
Москва ја проширува формулацијата на можниот одговор
Најдиректната порака дојде од портпаролката на руското Министерство за надворешни работи Марија Захарова. Таа изјави дека Москва смета оти има право да возврати на украинските удари изведени со британско оружје и дека потенцијални цели може да бидат „британски воени објекти и опрема во Украина и надвор од неа“. Со тоа руската реторика веќе не се ограничува само на оружјето испорачано на украинската армија, туку експлицитно ја отвора можноста за удари врз поширок круг британски воени цели.
Во предупредувањето упатено кон Лондон, Захарова ја поврза можната руска реакција со украинската употреба на британско оружје за удари врз цели под руска контрола и на руска територија. Москва веќе подолго време тврди дека користењето западни системи со долг дострел ја прави земјата што ги обезбедила оружјето, технологијата или разузнавачката поддршка непосредно вклучена во конфликтот. Британија од своја страна ја третира воената помош како поддршка на правото на Украина да се брани од руската инвазија.
Што всушност одобри Британија за Storm Shadow и SCALP?
Токму тука е важна една разлика што лесно исчезнува во дневните наслови. Британската влада на 24. август соопшти дека одобрила производителот MBDA да сподели доверливи информации за британските компоненти на ракетата SCALP – француската верзија на британскиот Storm Shadow, со која дели британско-француска технологија. Целта е да се овозможи воспоставување локални линии за склопување во Украина и Франција. Оттука, формулацијата дека Британија едноставно ѝ дала на Украина „технологија за производство на Storm Shadow“ ја поедноставува официјално објавената одлука.
За Москва разликата не го менува суштински политичкиот аргумент. Захарова оцени дека предавањето чувствителни податоци ја потврдува британската вмешаност, а руската страна ја поврза сегашната закана и со нападите изведувани со крстосувачки ракети од ова семејство. Таа реторика ја покажува главната точка на спорот: каде престанува снабдувањето на сојузник со оружје, а каде една држава почнува да се третира како учесник во војната.
Мултинационалната сила е план за период по прекин на огнот
Другата линија на ескалација се однесува на можноста западни војници да бидат распоредени во Украина. Захарова порача дека секој странски контингент што би ги попречувал руските воени операции на Москва би го сметала за легитимна воена цел. Изјавата се надоврзува на руските критики кон плановите за европски сили.
Сепак, официјалниот план на „Коалицијата на волјата“ не предвидува таква сила веднаш да биде испратена во активната воена зона. Во заедничката изјава од 24. август се наведува дека подготовките продолжуваат за мултинационална сила што би се распоредила откако ќе биде воспоставен кредибилен прекин на непријателствата, како дел од пошироки безбедносни гаранции за Украина. Британија веќе ја презеде командата над планираната сила и се подготвуваат вежби за можен иден ангажман.
Посетата на шефот на ЦИА – потврдена средба, спорна мисија
Паралелно со руските пораки кон Лондон, вниманието се префрли и на невообичаената посета на директорот на ЦИА Џон Ретклиф на Москва. Самата средба не е спорна: директорот на руската Служба за надворешно разузнавање Сергеј Наришкин потврди дека се сретнал со Ретклиф. Спорно е што точно било кажано зад затворени врати.
„Волстрит џорнал“ објави дека посетата била поврзана со американски разузнавачки процени според кои Москва би можела да го тестира единството на НАТО преку ограничена операција, од сајбер-напад до помал упад, при што како чувствителна точка се споменуваат балтичките членки на Алијансата. Јавно американските власти не презентираа докази дека Русија донела одлука за напад на членка на НАТО.
Наришкин ја опиша средбата како дел од редовната работа меѓу разузнавачките раководители и рече дека во неа немало ништо необично. Кремљ исто така ги отфрли извештаите за руски план за напад на НАТО како застрашувачки приказни што, според Москва, не одговараат на нејзините намери.
Трамп ја отфрла најопасната верзија на сценариото
Во Вашингтон Доналд Трамп настапи со многу поинаков тон. Американскиот претседател изјави дека Владимир Путин „нема да нападне територија на НАТО“ и тврдеше дека Ретклиф не бил испратен во Москва со посебна порака. Трамп ја нарече посетата практично рутинска, наведувајќи дека шефовите на двете разузнавачки служби одржуваат контакти. Неговата јавна процена дека Путин нема да го нападне НАТО директно го ублажува впечатокот што го создадоа извештаите за итно американско предупредување.
Сепак, тоа не значи дека двата наратива целосно се исклучуваат. Разузнавачките служби можат да разговараат за ризици и сценарија што политичкото раководство не ги смета за најверојатен исход. Поважно е што нема јавно потврдена информација дека Москва донела одлука за напад на НАТО, додека посетата на Ретклиф и средбата со Наришкин се потврдени. Разликата меѓу тие две работи е суштинска во момент кога секое предупредување лесно се претвора во наслов за непосредна војна.
Црвените линии стануваат сè понејасни
Сликата од 27. август не е дека НАТО и Русија веќе се на работ на директен судир, туку дека јазикот со кој страните ги опишуваат границите на сопственото учество станува поостар. Британија и нејзините партнери ја зголемуваат технолошката и воената поддршка за Украина и подготвуваат безбедносни механизми за период по евентуален прекин на огнот. Москва, пак, однапред предупредува дека дел од тие чекори може да ги третира како директно учество и дека потенцијалниот одговор не мора да остане ограничен на украинската територија.
Токму затоа во истиот ден можат да постојат и заканата дека британски воени цели би можеле да бидат нападнати и уверувањето на американскиот претседател дека Путин нема да тргне против НАТО. Во сегашната фаза на војната одвраќањето се води и со оружје и со зборови – а најризичниот простор останува меѓу она што едната страна го нарекува помош за Украина и она што другата веќе го толкува како директно учество во конфликтот.
