Со „Уна“ на белградскиот „Звездара театар“, во која една од главните улоги ја толкува Никола Ристановски, во Струмица започна 34. издание на Меѓународниот фестивал на камерен театар „Ристо Шишков“. Фестивалската програма трае до 13. септември и носи десет претстави од Македонија, Србија и Бугарија, со традиционалниот фокус врз актерот и актерската игра.
Отворањето со „Уна“ има и дополнителна тежина. Претставата е создадена според мотиви од истоимениот роман на Момо Капор, текстот го потпишува Стеван Копривица, а режијата е на Дејан Пројковски. Покрај Ристановски, настапуваат Магдалена Мијатовиќ, Сена Ѓоровиќ и Марко Гверо. На официјалната страница на „Звездара театар“ претставата е наведена како една од наградуваните продукции на театарот, а Ристановски веќе има освоено повеќе актерски признанија за улогата на професорот Мишел Бабиќ.
Фестивал во кој актерот не е дел од сцената, туку нејзин центар
„Ристо Шишков“ има јасно определена фестивалска физиономија: тука претставите се средина во која се мери актерското остварување. Во време кога големите сценски продукции лесно можат да ја преземат главната улога со технологија, визуелни ефекти и спектакл, струмичкиот фестивал останува свртен кон она што театарот не може да го замени – живиот актер пред жива публика.
Токму затоа единствената фестивалска награда е признанието „Ристо Шишков“ за највисоко актерско остварување. За неа годинава конкурираат актерите од десетте претстави, а наградата се состои од златен медалјон со ликот на Ристо Шишков, плакета и паричен износ од 1.500 евра. За актерските остварувања одлучува жири во состав Билјана Драгичевиќ-Пројковска, минатогодишна добитничка на наградата, Билјана Ѓуровиќ и Иван Додовски.
„Уна“ – приказна што повторно го поставува човекот пред сопствените избори
Изборот на „Уна“ за почеток на фестивалот не се сведува само на звучното име на продукцијата или на актерската екипа. Во адаптацијата на Копривица и режијата на Пројковски, приказната од романот на Капор се отвора кон прашањата за љубовта, слободата, одговорноста, минливоста и границата меѓу личниот избор и светот што го обликува тој избор.
Пројковски уште при премиерата во Белград ја опиша „Уна“ како приказна во која остануваат живи прашањата што човекот повторно си ги поставува во различни времиња. Во средиштето е и односот меѓу поединецот и системот – тема што се менува во своите историски околности, но тешко исчезнува од човечкото искуство. Ристановски, пак, во ликот на Мишел Бабиќ гради човек чија желба за слобода постојано се судира со одговорноста и со свеста за сопствената минливост.
Апсурдот како нишка низ годинашната селекција
Таа линија природно се надоврзува и на поширокиот концепт на 34. издание. Селекторот Љупчо Ѓоргиевски го посочува апсурдот како еден од заедничките именители на повеќе претстави во програмата – не како стилска вежба, туку како начин преку сцената да се проговори за конфузијата, противречностите и човековото битисување во современото секојдневие.
Особено место во таа слика имаат три претстави изградени врз текстови на македонски автори од различни периоди. Од Ристо Крле и „Парите се отепувачка“, преку Коле Чашуле и „Црнила“, до современата „Анна“ на Драгана Лукан, програмата отвора простор да се види како македонската драмска литература низ различни времиња се враќала кон човекот притиснат меѓу желбата, идеалот, материјалниот интерес и ограничувањата на средината.
Така, 34. „Ристо Шишков“ не се сведува на 6 фестивалски вечери и натпревар за награда. Неговата вистинска мерка останува средбата меѓу актерот и публиката. Фестивалот што го носи името на Ристо Шишков повеќе од три децении го брани токму тој простор – сцената како место каде што актерската игра повторно треба сама да ја заслужи тишината, вниманието и аплаузот.
