Што се одбележува денес
Главен спомен: † Преподобен Гаврил Велички, Светогорец; свети Ахил Преспански; преподобен Пахомиј Велики.
Дополнително: преподобен Силуан.
Нов календар: 28 мај 2026, четврток.
Стар календар: 15 мај 2026.
Објаснување за денот
На 28 мај 2026 година православниот календар го бележи споменот на преподобен Гаврил Велички, свети Ахил Преспански и преподобен Пахомиј Велики. Во календарскиот запис на Бигорскиот манастир денот е наведен како 15 мај по стар стил, односно 28 мај 2026 по нов стил, а македонскиот православен календар за мај 2026 го потврдува правилото: не се пости.
Свети Гаврил Велички, познат и како Гаврил Светогорец, е еден од поновите македонски светители. Според житието објавено од Македонската православна црква, епископот Велички Гаврил, со световно име Мијалче Парнаџиев, е роден на 10 март 1926 година во Штип, а по животот како просветен работник, уметник, монах и подвижник, својот пат го завршил како епископ со титула Велички. Неговата светост не е далечна легенда, туку современ спомен: човек од наше време, со наш јазик, со наш простор зад себе, кој го избрал тивкиот и строг пат на молитвата.
Во истиот ден се спомнува и свети Ахил Преспански, чие име е силно врзано со Преспа и со црковната меморија на Македонија. Македонската православна црква го наведува свети Ахил Преспански меѓу македонските светители со празнување на 28 мај, а историските записи за неговиот култ упатуваат на Преспанскиот регион и на поширокото духовно значење што го имал во животот на Охридската архиепископија. Светителот не останал само во храмовите и фреските; неговото име станало дел од духовната географија на Преспа.
Преподобен Пахомиј Велики е еден од големите основоположници на општежителното монаштво. Во житијниот запис на Бигорскиот манастир се наведува дека бил Египќанец, дека по запознавањето со христијанскиот живот се крстил и заминал во тиваидската пустина, а потоа го устроил монашкиот живот според уставот што, според преданието, му бил даден преку ангелско јавување. Така 28 мај спојува три линии: современа македонска светост, преспанско црковно паметење и древна монашка дисциплина.
Овој ден носи мирна, но силна порака: светоста не доаѓа само од далечни времиња. Таа понекогаш се јавува во лице на учител, уметник, монах, епископ, подвижник; понекогаш во стар преспански спомен; понекогаш во пустинскиот ред на Пахомиј. Календарот тука не реди имиња, туку отвора патеки – кон тишина, кон паметење и кон живот што не мора да биде гласен за да биде голем.
Правило на постот
Не се пости.
