Што се одбележува денес
На 18 октомври 2026 година православната Црква го одбележува споменот на Светата маченичка Харитина, христијанка од Понт која пострадала во времето на царот Диоклецијан. Денот е недела – дваесетта недела по Педесетница, со глас 3 – и одговара на 5 октомври според стариот календар. Според православниот верски календар на Denovi.mk, денот е непосен.
Главен спомен: Света маченичка Харитина.
Дополнително: Свети свештеномаченик Дионисиј, епископ Александриски; преподобните Дамјан, Јеремија и Матеј Печерски; Преподобна Харитина, кнегиња Литовска; Преподобен Евдоким Ватопедски и други светители.
Нов календар: 18 октомври 2026 година.
Стар календар: 5 октомври.
Правило на постот: Не се пости.
И календарот на Бигорскиот манастир го издвојува споменот на Светата маченичка Харитина, заедно со Свети Дионисиј Александриски, како централни спомени за 5 октомври по стар, односно 18 октомври по нов стил.
Харитина – девојка која рано го избрала христијанскиот пат
Житието на Света Харитина нè носи во почетокот на IV век, во периодот на големите прогони на христијаните во Римската Империја. Според црковното предание, таа потекнувала од Амисос во Понт и останала сираче уште како дете. За неа се погрижил угледниот христијанин Клавдиј, кој ја воспитал како своја ќерка.
Преданието ја опишува Харитина како кротка, тивка и посветена девојка која уште од младоста се определила за христијански живот. Таа не ја чувала верата само како приватно убедување. Со своето однесување и зборови влијаела и врз други луѓе, поради што нејзиното име дошло до властите во времето кога исповедањето на христијанството можело да донесе прогон.
Православната црква во Америка во житието на Харитина наведува дека таа живеела за време на царот Диоклецијан и дека управникот Дометиј наредил да биде доведена на испрашување. Од неа било барано да се откаже од христијанската вера и да им принесе жртва на паганските богови.
Одбивањето што ја одвело кон мачеништво
Харитина не прифатила да се откаже од верата. Следувале мачења со кои властите се обидувале да ја принудат на јавно откажување од христијанството. Житијата зачувале тешки описи на нејзиното страдање, карактеристични за маченичките записи од тој период.
Суштината на црковниот спомен, сепак, не е во деталите на насилството, туку во нејзината истрајност. Харитина останала при својот избор и починала како маченичка околу 304 година. Во православната традиција токму таквите личности се паметат како сведоци на верата – луѓе кои не се откажале од неа и кога тоа значело загуба на сопствениот живот.
Нејзиниот живот е особено впечатлив поради младоста и отсуството на каква било световна моќ. Таа не била владетел, богослов или црковен великодостојник. Во споменот останала како млада жена чија сила се состоела во едноставната одлука да не го негира она во што верува.
Свети Дионисиј Александриски – епископ во време на кризи
На истиот ден се споменува и Светиот свештеномаченик Дионисиј, епископ Александриски. Неговиот живот припаѓа на истиот поширок период на раното христијанство, кога Црквата се соочувала и со прогони и со внатрешни богословски спорови.
Дионисиј потекнувал од незнабожечко семејство и го прифатил христијанството како возрасен. Бил ученик на Ориген, а подоцна раководел со познатата Александриската катихетска школа. Во 247 година станал епископ на Александрија. Неговиот живот го одбележале прогонства, епидемии и богословски расправи, во кои се обидувал да ја зачува црковната заедница во еден од најзначајните градови на тогашниот свет.
Така, календарот на 18 октомври ги поставува еден покрај друг два многу различни христијански лика. Харитина е млада маченичка чиј живот завршил во прогон, додека Дионисиј е образован епископ кој со години ја водел црковната заедница во време на политичка и верска нестабилност.
Правило на постот
Не се пости.
На 18 октомври 2026 година се паѓа недела, а Denovi.mk го означува денот како непосен. Тоа е дваесеттата недела по Педесетница, со глас 3.
Споменот на Света Харитина носи една едноставна, но силна линија низ христијанската историја: верата не се мери според возраста, положбата или јавната моќ. Нејзиното име останало во календарот токму затоа што во време кога било полесно да молчи или да се откаже, таа избрала да остане доследна на својот духовен пат.










