Што се одбележува денеска
Главен спомен: Преподобен Јован Рилски (946)
Дополнително: Светите маченици Флор и Лавр (II век)
Нов календар: 31 август
Стар календар: 18 август
Правило на постот: Не се пости
Преподобен Јован Рилски – од осаменоста до духовно средиште
Житието на Свети Јован Рилски започнува далеку од моќта, богатството и јавниот живот. Роден во местото Скрино, во близина на Софија, во времето на цар Борис, потекнувал од сиромашно и благочестиво семејство. По смртта на родителите се замонашил, а потоа се повлекол од светот, барајќи го монашкиот идеал во осаменост, молитва и строг подвиг.
Преданието го следи низ диви и тешко достапни места, од пештера до пределите на Рила, каде што извесно време живеел и во шупливо дрво. Неговото секојдневие било сведено на најнеопходното. Токму таа радикална оддалеченост од световното, според житието, постепено го направила познат меѓу луѓето. Овчари што трагале по изгубени овци го откриле неговото престојувалиште, а гласот за пустиножителот почнал да се шири.
Луѓето му доаѓале по совет и утеха, а околу него постепено се собрале и други монаси. Со тоа осаменичкиот подвиг добил поширока духовна димензија. Јован не основал влијание преку власт или богатство, туку преку начинот на живот што другите сакале да го следат. Според црковното предание, со него се сретнал и бугарскиот цар Петар, кој барал духовен совет.
Преподобен Јован се упокоил на 18. август 946. година. Неговите мошти подоцна биле пренесувани во Софија, Унгарија и Трново, а на крајот биле вратени во Рилскиот манастир. Денешниот Рилски манастир го чува неговото име и духовно наследство, додека УНЕСКО го опишува манастирот како средновековно духовно и културно средиште чии почетоци се поврзани токму со Свети Јован Рилски.
Флор и Лавр – верата на двајца каменоресци
Сосема поинаква по околности, но блиска по својата духовна порака, е приказната за светите маченици Флор и Лавр. Тие биле браќа и по крв и по вера, а го делеле и истиот занает – биле каменоресци. Црковното предание ги сместува во Илирија во вториот век, во време кога христијанството сè уште било изложено на прогонства.
Биле ангажирани за изградба на незнабожечки храм. Во текот на работата, парче камен го повредило окото на синот на еден идолски жрец. Житието раскажува дека Флор и Лавр се помолиле за момчето и дека тоа оздравело, по што и неговиот татко Мемертин ја примил христијанската вера.
Кога храмот бил довршен, браќата не го предале на идолскиот култ. Според преданието, на него поставиле крст и заедно со христијаните го посветиле на Христос. Одговорот на власта бил суров. Дел од христијаните биле погубени со оган, а Флор и Лавр биле фрлени живи во бунар, кој потоа бил затрупан. Нивните мошти подоцна биле пронајдени и пренесени во Цариград. Нивното житие и денес е запишано во православниот календар на Бигорскиот манастир.
Во приказната за двајцата браќа има еден детал што лесно може да се изгуби зад драматичниот крај: тие биле луѓе на занаетот и секојдневниот труд. Нивниот спомен затоа не зборува само за мачеништвото, туку и за верата што се покажува во работата, во односот кон другиот и во одлуката човек да не се откаже од она во што верува кога тоа станува тешко.
Правило на постот
Денеска, 31. август 2026. година, не се пости. Богородичниот пост заврши со празникот Успение на Пресвета Богородица на 28. август, а 31. август оваа година се паѓа во понеделник. Календарските извори за денот го наведуваат правилото „не се пости“.
Така, последниот ден од август во православниот календар ги спојува две различни патеки на сведочење: тивкиот, долгогодишен подвиг на Јован Рилски и маченичката истрајност на Флор и Лавр. Едниот се оддалечил од светот за да го бара Бога во тишината, другите останале среде работата и опасноста. Во календарот тие се среќаваат на ист датум како две различни слики на истата верност.
