Непал и пограничниот дел на Тибет и натаму ги согледуваат размерите на катастрофалните поплави што на 26. август го погодија хималајскиот регион. Според најновите податоци, бројот на загинати во Непал и Тибет достигна најмалку 676 лица, додека речиси 3.000 луѓе сè уште се водат како исчезнати. Во Непал се потврдени 669 жртви, а 7 во Тибет. Спасувачките операции продолжуваат во тешки планински услови, со населби до кои сè уште тешко се стигнува.
Катастрофата започна со уривање на карпеста маса и дел од глечер во високите делови на Хималаите. Огромна маса од мраз, камења, кал и вода се спуштила низ речните долини, уништувајќи населби, патишта, мостови и енергетска инфраструктура. Последиците не останаа ограничени само на Непал: телата на дел од жртвите беа пронајдени во реки стотици километри подалеку, во северна Индија.
Реките ги однесоа жртвите далеку од местото на катастрофата
Еден од најтешките показатели за силата на поплавниот бран е фактот што тела на загинати се пронаоѓаат во индиските држави Утар Прадеш и Бихар. Во реката Гандак и во нејзиното пошироко сливно подрачје се извлечени повеќе тела, дел од нив во состојба што значително ја отежнува идентификацијата. Македонските медиуми пренесоа дека поплавата однела жртви и повеќе од 160 километри од најтешко погодените места, а поединечни случаи се регистрирани и на уште поголеми растојанија.
Ова отвора и втор, потивок фронт на катастрофата – идентификацијата на жртвите. Поради топлите и влажни услови, дел од телата брзо се распаѓаат, па непалските власти побараа специјализирана меѓународна помош за ДНК-анализа, форензичка идентификација и соодветно чување на телата. Во погодените области семејствата пребаруваат болници, списоци на исчезнати и импровизирани центри за помош во обид да добијат каква било информација за своите блиски.
Потрагата продолжува, а стотици луѓе можеби се заробени во тунели
Повеќе од 3.700 луѓе досега се спасени во Непал, но главниот проблем останува огромниот број исчезнати. Спасувачките екипи се движат низ кал, одрони и тесни планински клисури, додека дел од операциите периодично се прекинуваат поради дожд, магла и опасност од нови свлечишта.
Особено сложена е ситуацијата кај хидроенергетските објекти во долината на Тришули. Постојат стравувања дека повеќе од сто работници можеби останале заробени во тунели исполнети со кал и наноси. Непал побара специјализирани тимови и технологија за ваков вид спасување, а во операциите се вклучуваат експерти од Индија и Кина.
Опасноста од нов поплавен бран се намалува, но не исчезнува
Дополнителна тревога предизвика новоформирано планинско езеро, создадено откако огромните наноси ја блокирале водата во високите делови на регионот. Поради страв дека природната брана може да попушти и да предизвика уште еден поплавен бран, дел од спасувачките операции претходно беа прекинати. На 29 август, сепак, водостојот почнал да опаѓа, а непосредната опасност е оценета како помала. Состојбата и натаму се следи, бидејќи нестабилните падини и акумулираната вода остануваат ризик за населбите низводно.
Обновата може да чини до пет милијарди долари
Човечката трагедија е проследена и со економски удар што Непал ќе го чувствува со години. Министерот за финансии Сварним Вагле процени дека реконструкцијата по поплавите може да чини меѓу четири и пет милијарди долари – износ што е близу една десеттина од целата економија на земјата. Тој нагласи дека станува збор за почетна процена и дека целосниот обем на штетите сè уште се утврдува. Според Reuters, проценетата сума сепак е пониска од околу деветте милијарди долари потребни за обновата по разорниот земјотрес од 2015. година.
Ударот е особено тежок за хидроенергетскиот сектор. Оштетени се проекти што претставуваат повеќе од 12% од националниот производствен капацитет за електрична енергија, а уништени се и патишта и мостови што беа важни за трговската поврзаност со Кина. Непалската економија силно зависи од туризмот, дознаките од иселениците и хидроенергијата, па последиците не завршуваат со расчистувањето на калта.
Во земјата веќе пристигнува меѓународна помош. Индија испрати десетици тони храна, лекови, вода и друга опрема, а Кина и други земји обезбедуваат експертиза, медицинска и техничка поддршка. Непалските власти велат дека во овој момент најмногу им е потребна специјализирана помош – за тунелски спасувања, брза идентификација на жртвите, привремени мостови и повторно поврзување на отсечените заедници.
Катастрофата во Непал веќе не е само приказна за еден разрушен планински регион. Реките што ги однесоа луѓето преку државните граници, исчезнатите семејства, оштетените хидроцентрали и милијардите потребни за обнова покажуваат колку далеку можат да се шират последиците од еден нагол настан во Хималаите. Додека потрагата продолжува, вистинскиот размер на загубите сè уште не е конечен.
