Кога денес ќе се спомене Honda, помислуваме на автомобили, мотоцикли, тркачки машини, мотори, роботи, па дури и авиони. Но на 24 септември 1948 година немало голема фабрика, блескави автомобили, новинари, свечени говори или шампањско.
Имало мала компанија во јапонскиот град Хамамацу, 34 вработени, почетен капитал од еден милион јени и човек кој бил убеден дека технологијата треба да им го олеснува животот на обичните луѓе.
Тој ден официјално била основана Honda Motor Co., Ltd. Вработените, сепак, не го доживеале како почеток на идна индустриска империја. Според нивните подоцнежни сведоштва, работниот ден едноставно продолжил.
Компанија што се родила во разурната Јапонија
За да се разбере почетокот на Honda, треба да се погледне Јапонија непосредно по Втората светска војна. Земјата била разурната, храната и суровините биле ограничени, индустриското производство било ослабено, а на луѓето им недостигал евтин и практичен превоз.
Соичиро Хонда веќе имал искуство со поправка и производство на машински делови. Уште како млад работел во автомеханичарска работилница, а подоцна основал компанија за производство на клипни прстени. Војната, воздушните напади и земјотресот сериозно го погодиле неговиот претходен бизнис, по што тој го продал преостанатиот удел на Toyota.
Наместо веднаш да започне нова компанија, Хонда зел пауза и набљудувал што им е навистина потребно на луѓето. Одговорот го пронашол во велосипедот – главното превозно средство во тогашна Јапонија.
Воени мотори претворени во помош за обичните луѓе
Во 1946 година Соичиро Хонда основал мала работилница наречена Honda Technical Research Institute. Називот звучел амбициозно, но условите биле крајно скромни. Во едноставна дрвена градба имало неколку стари машини и мал тим работници.
Хонда набавил околу 500 мали мотори што за време на војната се користеле за напојување воени радиоуреди. Неговата идеја била овие мотори да се приспособат и да се постават на велосипеди.
Резултатот бил евтино моторизирано превозно средство што можело да им помогне на луѓето да патуваат и да пренесуваат товар во време кога вистинските мотоцикли и автомобили биле недостижни за најголемиот дел од населението.
Моторизираните велосипеди станале познати како „бата-бата“, според звукот што го создавал нивниот мотор. Но залихата од воени мотори не можела да трае бесконечно, па Хонда морал да конструира сопствен производ.
A-Type – малиот мотор во кој веќе се гледала идната Honda
Во ноември 1947 година започнало производството на Honda A-Type, првиот оригинален производ што го носел името на компанијата. Станувало збор за мал двотактен мотор што се поставувал на велосипед, но начинот на кој бил произведуван откривал нешто многу поголемо.
Соичиро Хонда инсистирал деловите да се изработуваат со леење под притисок, иако таквата постапка била прескапа за една мала работилница. Тој размислувал за масовно производство уште пред компанијата да има вистински услови за него.
Во работилницата била поставена и едноставна подвижна производна линија. Дел од компонентите не се вклопувале правилно, работниците ги доработувале рачно, а недостатоците на резервоарите морале да ги запечатуваат со јапонски лак. Но зад сите тие несовршености веќе постоела идејата што подоцна ќе стане препознатлива за Honda – производот не треба да зависи од мајсторската вештина на еден човек, туку да може да се произведува квалитетно и во голем број.
Официјалната историја на Honda го определува A-Type како првиот производ на компанијата понуден на пазарот.
24 септември 1948 година – голем ден што изгледал сосема обично
Успехот на A-Type му овозможил на Соичиро Хонда да го направи следниот чекор. На 24 септември 1948 година, во населбата Итаја во Хамамацу, официјално била основана Honda Motor Co., Ltd. Почетниот капитал изнесувал еден милион јени, а компанијата имала 34 вработени, вклучувајќи го и нејзиниот основач.
Она што овој датум го прави особено интересен е отсуството на каква било свеченост.
Во корпоративната хроника „Се сеќавате ли на 24 септември 1948?“, тогашните работници раскажуваат дека немало собир, говор на претседателот или промена на таблата пред работилницата. Еден од нив се сеќавал дека дури на крајот од смената некој само споменал дека организацијата тој ден станала акционерско друштво.
Луѓето продолжиле да работат исто како претходниот ден. Можеби токму затоа овој почеток звучи толку блиску до духот на Honda – помалку церемонија, повеќе работа.
Dream D-Type – првиот вистински мотоцикл
Неполна година по основањето, во август 1949 година, Honda го претставила Dream D-Type. Тоа бил првиот целосен мотоцикл чиј мотор, рамка и главни компоненти биле развиени од компанијата.
Мотоциклот бил обоен во необична темнобордо боја и јасно се разликувал од моторизираните велосипеди што Honda ги произведувала дотогаш. Неговото име не било избрано случајно. Соичиро Хонда го нарекол Dream – Сон – затоа што претставувал остварување на неговата амбиција да создава целосни машини, а не само дополнителни мотори.
Историската архива на компанијата го опишува Dream D-Type како моментот кога Honda излегла од толпата мали производители на велосипедски мотори и вистински влегла во мотоциклистичката индустрија.
Средбата што ја претворила работилницата во компанија
Во приказната за Honda посебно место има Такео Фуџисава. Тој често се споменува како човекот кој ја изградил компанијата заедно со Соичиро Хонда, но двајцата првпат се сретнале во август 1949 година – речиси една година по формалното основање.
Нивните карактери биле различни, но токму затоа совршено се надополнувале. Хонда бил инженерот, пронаоѓачот и човекот опседнат со машините. Фуџисава ги разбирал продажбата, финансиите, дистрибуцијата и начинот на кој една добра машина треба да стигне до купувачот.
Соичиро можел да создаде производ. Фуџисава знаел како од тој производ да изгради одржлив бизнис. Нивното партнерство станало една од најважните причини поради кои малата работилница од Хамамацу не останала само уште еден локален производител.
Од 34 работници до половина милијарда мотоцикли
Honda во 1959 година станала најголемиот производител на мотоцикли во светот. Истата година ја отворила и својата американска подружница, со што започнало нејзиното големо меѓународно проширување.
Подоцна компанијата влегла во автомобилската индустрија, моторспортот, производството на генератори, поморски мотори, роботиката и воздухопловството. Во 2025 година Honda објави дека нејзиното вкупно светско производство достигнало 500 милиони мотоцикли – бројка што тешко може да се поврзе со скромната работилница во која некогаш рачно се доработувале несовршени делови.
Но токму во тие почетоци се гледа она што Honda ќе стане подоцна. Соичиро Хонда не чекал да има идеални услови. Немал голем капитал, современа фабрика или сигурен пазар. Имал практичен проблем, инженерска љубопитност и убедување дека добрата машина треба да му користи на човекот.
Големите компании не секогаш почнуваат со голем настан
На 24 септември 1948 година никој во малата Honda не прекинал со работата за да одржи свечен говор. Немало фотографија со пресечена лента, ниту луѓето пред фабриката знаеле дека присуствуваат на почетокот на една од најпрепознатливите инженерски компании во светот.
Имало само 34 луѓе кои продолжиле да го прават она што го правеле и претходниот ден.
Можеби најинтересната лекција од раѓањето на Honda е токму таа. Историјата не секогаш започнува со фанфари. Понекогаш започнува во мала работилница, со стар велосипед, мал мотор и обичен работен ден кој дури многу подоцна ќе стане датум што светот ќе го памети.
