fbpx Прескокни до главната содржина Opens in a new tab

„Олкунѕа двостишија за тебе“ – 500 песни во по два стиха

Олкунѕа двостишја за тебе од Љупчо Димитровски на таблет

Колку зборови се потребни за да се отвори една слика, да се пренесе чувство, да се постави прашање или да се остави мисла што продолжува да живее и откако стихот ќе заврши?

Во новата книга „Олкунѕа двостишија за тебе“, Љупчо Димитровски одговорот го бара во само два стиха. Збирката содржи 500 двостишија, но зад нив не стои идејата за поетска кратенка, туку за згуснување на песната до нејзиното суштинско јадро.

Книгата е објавена во КЛИК е-издаваштво и е достапна за купување и дигитално читање во е-Библиотека Паноптикум.

Два стиха како цела песна

Уште во текстот „Наместо предговор“, авторот непосредно ја поставува својата намера. За него овие двостишија не се само песни напишани во два реда, туку обид да се промовира посебна поетска форма, па дури и нов поетски вид или жанр.

Токму затоа тој инсистира на разликата помеѓу двостишието и дистихот. Дистихот, во традиционалната поетика, е строфа составена од два стиха и најчесто е дел од поголема песна. Во концептот што го поставува Димитровски, пак, двата стиха не се строфа, туку самостојна песна.

Тоа разграничување е суштинско за читањето на книгата. Секое од 500-те двостишија има свој наслов, свој внатрешен ритам, своја слика и сопствена завршеност. Читателот може да застане на едно од нив, да го прочита неколкупати и да продолжи дури тогаш кога неговата мисла ќе се одвои од стиховите.

Поезијата помеѓу формата и слободата

Во своето авторско образложение Димитровски го поставува двостишието во поширокиот контекст на поетските форми. Поезијата низ вековите создавала различни облици со различен степен на формална дисциплина: од сонетот и неговата сложена архитектура, преку кратките форми, до хаикуто и слободниот стих.

Секоја форма има свои особености, но тие не се само технички правила. Формата го определува начинот на кој песната дише, се развива и комуницира со читателот.

Кај двостишието, како што го замислува авторот, строгата метрика не е пресудна, а ниту римата е задолжителна. Многу поважни се интонацијата, паузата, цезурата и внатрешната организација на мислата.

Прочитај и за ... >>  Памплона повторно трчаше пред биковите: девет повредени во четвртата трка на Сан Фермин

Но најважен останува зборот.

Во два стиха нема многу простор за дополнително објаснување. Сликата мора да се отвори брзо, мислата да биде јасна, а чувството да остане присутно без песната да се претвори во проста констатација. Авторот ја бара токму таа рамнотежа: зборови што се достатни сами по себе, на кои, како што вели, не им се потребни ниту додавки ниту одземки.

Од љубовта до небиднината

Кратката форма не значи и тесен тематски простор. Напротив, низ 500-те двостишија книгата отвора исклучително широк внатрешен свет.

Љубовта е една од постојаните линии, но покрај неа се појавуваат самотијата, блискоста, разделбата, нежноста, страста, пријателството, достоинството, болката, стареењето, слободата, стравувањето, минливоста, надежта и творечкиот порив.

Природата е постојано присутна: сонцето, водата, каменот, планината, птиците, дрвјата, ветерот, облаците и светлината не се само пејзаж. Тие стануваат јазик преку кој се изговараат човечки состојби.

Некои двостишија се чиста лирска слика. Други звучат како тивок разговор со ближен човек. Трети се речиси афористички, згуснати до една мисла што може да продолжи да се развива во свеста на читателот многу подолго од самото читање.

Токму во таа разновидност книгата го избегнува ризикот кратката форма да стане еднообразна. Двата стиха остануваат ограничување, но содржината постојано се менува.

Поетска идеја што започнала уште во 1973 година

Особено значаен е податокот што авторот го остава на крајот од својот текст. Првото двостишие во оваа книга, „Пред влезот со машки тела“, било објавено уште во 1973. година во неговата стихозбирка „Некогаш игра“.

Со тоа „Олкунѕа двостишија за тебе“ добива поинаква перспектива. Не станува збор само за нов формален експеримент создаден за ова издание. Никулецот на идејата постоел во творештвото на Димитровски пред повеќе од половина век.

Она што тогаш можело да биде само едно двостишие меѓу други песни, денес е развиено во цел поетски систем: 500 самостојни минијатури собрани во една книга.

Првата книга од поширок циклус

„Олкунѕа двостишија за тебе“ е првата збирка во поширок авторски циклус посветен на двостишието. Но тоа не ја прави вовед или недовршен фрагмент од нешто што допрва треба да следува.

Прочитај и за ... >>  Пожарите се приближија до Бордо: над 300.000 евакуирани во Франција и Шпанија

Книгата функционира како заокружена целина.

Секое двостишие може да се чита самостојно, но кога се читаат едно по друго, почнува да се појавува препознатлив човечки и поетски свет. Во него има човек што набљудува, памети, се преиспитува, љуби, губи, се разочарува, но и упорно продолжува да создава.

Во таквата структура бројката 500 не е само податок за обемот. Таа покажува колку различни ситуации, слики и мисловни импулси можат да бидат сведени на само два стиха без да исчезне нивната посебност.

Кога молкот станува дел од песната

Кај кратката поезија не е важен само она што е кажано. Подеднакво важен станува и просторот што останува по последниот збор.

Во оваа книга токму таму често започнува вистинското читање.

Двостишието не нуди секогаш објаснување и не ја затвора мислата до крај. Понекогаш остава слика, понекогаш прашање, понекогаш само еден внатрешен трепет. Читателот е оној што мора да го пополни просторот меѓу изговореното и премолченото.

Последното, 500-то двостишие, носи наслов „Во мир и тишина“:

„Колку сум повеќе во мир и тишина,
толку сум помоќен пред небиднина.“

Во тие два стиха е собрана една од клучните линии на целата книга. Тишината не е празнина, ниту мирот е откажување. Тие можат да бидат место од кое човекот ја собира својата сила, го зачувува зборот и се спротивставува на минливоста.

(На тоа упатува и расчленувањето на„двостишие“, при што просто се наметнува свршениот глагол „стиши“ кој во македонскиот јазик значи да се направи нешто тивко, мирно или да се смири; синоними: придуши, тивне; стишува/ (се) стишува; изведенка-несвршен глагол: стишие.)

Така и „Олкунѕа двостишија за тебе“ ја гради својата поетика: малку зборови, широка слика; два стиха, цела песна. Со збор и тишина во нив.


„Олкунѕа двостишија за тебе“ – Љупчо Димитровски
500 двостишија
КЛИК е-издаваштво, 2026
Цена: 600 денари

Купете ја е-книгата:
https://panoptikum.mk/olkunza-dvostishija-za-tebe-2/

Прелистајте ја и читајте ја во е-Библиотека Паноптикум:
https://biblioteka.panoptikum.mk/book?slug=olkundza-dvostishija-za-tebe

За авторот: Горан Димитровски

Основач и извршен директор на Digital Media Creative Pro, со над 20 години искуство во дигитален маркетинг и визуелни комуникации. Специјализиран е за креирање ефикасни дигитални стратегии, проектен менаџмент и дигитализација на процеси во мали и средни компании.

За повеќе написи од авторот кликни тука.

Важна напомена: Сите права се задржани. Не е дозволено какво било преземање, копирање, објавување или преработка на делови или цели содржини од овој портал без претходно одобрение од авторот, редакцијата и/или издавачот. За секоја повреда на авторските и сродните права, Паноптикум го задржува правото да побара надомест и соодветна правна заштита.

Уредничка напомена: Во подготовката на содржината може да се користи дигитална/AI асистенција како помошна алатка за јазична, структурна, истражувачка или визуелна обработка. Финалниот текст е уреднички прегледан и објавен под одговорност на авторот и/или редакцијата. Главната илустрација на написот може да биде фотографија, авторска/архивска слика или AI-генерирана концептуална илустрација создадена за визуелна поддршка на текстот.
ДО СИТЕ НОВИ АКТУЕЛНОСТИ ВО „ШТО ИМА НОВО?“