Лице од епохата кога водителот беше мера за достоинство
Оливер Млакар наполни 91 година. Роден е на 1 јули 1935 година во Птуј, а неговата биографија одамна не е само биографија на еден хрватски радиотелевизиски спикер и водител, туку дел од пошироката телевизиска меморија на просторот на поранешна Југославија. Хрватската енциклопедија го бележи како радиски и телевизиски спикер и водител, од 1957 година поврзан со Радио Загреб, а од 1963 година со Телевизија Загреб, каде што водел информативни, контактни, квиз и забавни емисии.
Кај Млакар има нешто што денешната телевизија тешко го имитира: мирен авторитет без самореклама. Тој не мораше да го освојува просторот со врева. Доволни беа гласот, држењето, реченицата кажана без непотребен ефект и онаа ретка водителска способност гледачот да се почувствува сигурно, како пред себе да има човек што знае каде е, што води и кому му се обраќа.
Од радиоаудициска шанса до телевизиски симбол
По детството и младоста врзани за Птуј, Осјек и Загреб, Млакар во 1957 година ја поминал аудицијата за спикер на Радио Загреб. Тоа е оној тип на почеток што денес звучи речиси скромно, а всушност значи влез во професија во која зборот имал тежина, дикцијата била култура, а јавниот настап не бил импровизација без одговорност.
Во 1963 година започнува неговиот телевизиски пат, а со квизовите и забавните програми станува едно од оние лица што не се само „познати“, туку присутни во семејната рутина. Хрватската енциклопедија ги наведува „Јадрански сусрети“, „Знам, знаш“, „Квискотека“, „Коло среќе“ и други емисии како дел од неговиот препознатлив телевизиски корпус, додека HRT го опишува како телевизиска икона чиј лик и глас се дел од колективното паметење на генерации.
Тоа е важна разлика. Популарноста може да биде моментна, често и случајна. Присуството во колективното паметење се стекнува побавно. Млакар припаѓа на таа втора категорија: не како ѕвезда што го заслепува гледачот, туку како водител што ја прави телевизијата поверодостојна.
Телевизијата како семејна навика
Во времето кога телевизорот навистина беше прозорец кон светот, водителот не беше само лице меѓу две реклами. Тој беше посредник меѓу јавниот настан и приватната дневна соба. Оливер Млакар токму тука ја изгради својата мера: знаеше да биде свечен без да биде вкочанет, духовит без да биде евтин, близок без да ја изгуби дистанцата.
Затоа и се паметат неговите појавувања на фестивали, квизови и големи забавни програми. Не затоа што бил гласен, туку затоа што бил точен. Во телевизијата, точноста не е само прашање на време, туку и на тон. Млакар го имаше тој тон – доволно мек за да не наметнува, доволно цврст за да ја држи сцената.
На Panoptikum таа тема природно се врзува со поширокото прашање за медиумскиот авторитет и за тоа зошто денешните јавни лица ретко стануваат трајни културни знаци. Во написот „Зошто во македонските медиуми нема кредибилни и трајни телевизиски лица?“ се отвора токму таа дилема: дали медиумите уште создаваат личности со тежина или само брзо потрошливи појави. Сличен контекст нуди и темата „Во медиумскиот свет“, каде телевизијата се гледа како дел од поширокиот комуникациски поредок.
Еден фестивалски миг што ја кажува целата приказна
Особено убав е споменот од 2001 година, од „Вечерите на далматинската шансона“ во Шибеник. Во атмосфера на преполн плоштад, со еуфорија на публика што не само слуша, туку учествува во настанот, Млакар ја изговара својата варијанта на водителско восхитување: „Ова е ретко видено, драги гледачи!“
Таква реченица може да изгледа едноставна. Но кај вистински водител едноставноста е најтешката форма. Таа треба да ја фати енергијата на моментот, да не ја преувеличи, да не ја уништи со објаснување и да ја пушти да остане запаметена. Како што Младен Делиќ со своето легендарно спортско чудење влезе во народната аудиомеморија, така и Млакар со ваквите кратки, прецизни реакции покажуваше дека телевизијата не е само техника на пренос, туку уметност на присуство.
Господство што не се глуми
Денес, кога јавниот говор често личи на борба за внимание, Оливер Млакар останува пример за поинаква медиумска култура. Неговиот шарм не беше произведен од маркетинг, туку од воспитаност, професионална дисциплина и човечка мера. Таквите луѓе не стареат како архивски материјал. Тие стареат како критериум.
Во една епоха на прегласни студија, забрзани формати и постојано самонаметнување, 91. роденден на Млакар е повеќе од убава честитка. Тоа е потсетување дека медиумскиот простор може да биде достоинствен, дека популарноста не мора да биде нападна и дека вистинскиот водител не ја засенува сцената, туку ѝ дава ред, ритам и смисла.
Нека му е среќен роденденот на Оливер Млакар – човекот што за многумина остана глас од времето кога телевизијата знаеше да биде и јавна институција и семеен ритуал.
