ЈУ Градска библиотека „Браќа Миладиновци“ – Скопје на 4 ноември 2026 година го одбележа јубилејот – 90 години од раѓањето на Михаил Ренџов, еден од најзначајните поетски гласови во современата македонска книжевност. Настанот „Сеќавање на Михаил Ренџов“, одржан во холот на Библиотеката, ги спои поезијата, книжевното сеќавање и музиката во програма посветена на неговото дело.
Одбележувањето на 90 години од раѓањето на Михаил Ренџов започна со поетското читање „Симнување од крстот“, по што присутните ги поздрави в.д. директорката на Библиотеката, Анета Механджијска.
Во своето обраќање таа се осврна на улогата на библиотеките во чувањето на книжевната меморија и на обврската делата на авторите што оставиле трага во македонската култура да останат достапни и за новите генерации читатели. Токму таквата врска меѓу книгата, институцијата и читателот беше една од основните линии на чествувањето.
Ренџов повторно прочитан пред публиката
За ликот и творештвото на Михаил Ренџов говореа проф. д-р Владимир Мартиновски и поетот Братислав Ташковски. Наместо јубилејот да остане сведен на биографски податоци и пригодни зборови, значаен дел од програмата му беше отстапен на самиот текст – онаму каде што најнепосредно се препознава поетот.
Актери читаа извадоци од биографијата на Ренџов, а пред публиката беа интерпретирани неговите песни „Нерези“, „Се населив тука“, „Одиме со рака фатени“, „Треба да се молчи“ и „Комета“. Дел од творештвото и библиографијата на поетот е достапен и во авторската архива на „Блесок“.
Таквиот избор на песни ја покажа и широчината на еден поетски свет што не се исцрпува со една тема или една фаза. Во Ренџовата поезија се среќаваат интимното и духовното, телесното и метафизичкото, личното искуство и подлабокото прашање за човековото постоење. Неговите стихови остануваат препознатливи токму по таа густина на мислата и по јазикот што постојано се движи меѓу сликата и промислувањето.
Од поетскиот збор до музиката
Посебно место во програмата имаше присуството на потесното семејство на поетот. Во завршницата, неговиот син, музичарот Петар Ренџов, изведе авторски музички перформанс врз песни од својот татко, со што стиховите добија уште една форма на сценско продолжување. Изведбата беше проследена со силен аплауз од публиката.
Врската меѓу книжевниот текст и неговото повторно оживување преку читање, глас и музика му даде на јубилејот смисла што оди подалеку од календарското одбележување. Во тој контекст, и неодамнешниот број на списанието „Стожер“, за кој Panoptikum пишуваше во текстот за три децении книжевна меморија и македонска книжевност, го вклучи Ренџов меѓу авторите чии јубилеи повторно го отвораат прашањето како литературното наследство останува живо меѓу генерациите.
Книжевната меморија како жива практика
Одбележувањето се одржа во институција чија работа е непосредно поврзана со книгата и нејзината достапност до читателите. Градската библиотека „Браќа Миладиновци“ со ова чествување ја продолжи практиката книжевните јубилеи да ги претвора во непосредна средба со делото, наместо само во споменување на еден датум.
Во случајот со Михаил Ренџов, деведесетгодишнината од неговото раѓање доби токму таква форма. Неговите песни повторно беа прочитани, неговото дело беше разгледано од современи автори и професори, а стихот премина и во музичка изведба. За еден поет, тоа можеби е и најприродниот начин сеќавањето да продолжи – преку повторното читање.














