Германскиот канцелар Фридрих Мерц се соочува со еден од најтешките политички моменти од почетокот на својот мандат. Покраинските избори во Мекленбург-Западна Померанија и во Берлин донесоа силен раст на Алтернатива за Германија (АфД), успех на Левицата во германската престолнина и историски слаб резултат за Христијанско-демократската унија (ЦДУ) во североисточната покраина.
Мерц самиот го опиша резултатот на својата партија во Мекленбург-Западна Померанија како „катастрофа“, но порача дека нема намера да се повлече и дека како канцелар и претседател на ЦДУ ќе продолжи со најавените реформи.
ЦДУ на работ од изборниот праг
Според првичните проекции на германскиот јавен сервис АРД, АфД освои околу 37 отсто од гласовите во Мекленбург-Западна Померанија, додека Социјалдемократската партија (СПД) беше непосредно зад неа со околу 35,5%.
ЦДУ на Мерц падна на само околу 5–5,5%, непосредно над законскиот праг за влез во покраинскиот парламент. Доколку ваквиот резултат биде потврден со конечните податоци, тоа ќе биде најслабиот резултат на ЦДУ на покраински избори во повоена Германија. Падот е уште позначаен затоа што доаѓа само две недели по тежок пораз на ЦДУ во Саксонија-Анхалт, каде што АфД освои околу 44 отсто од гласовите. Таа серија резултати дополнително го зголемува политичкиот притисок врз канцеларот и отвора прашања за стратегијата на германските конзервативци.
Мерц: Не можам да го разубавам резултатот
Канцеларот не се обиде да го минимизира изборниот удар.
„Тоа е катастрофа“, изјави Мерц за резултатот на ЦДУ во Мекленбург-Западна Померанија, нагласувајќи дека партијата се борела, но претрпела тежок пораз. Истовремено, тој порача дека нема да ја напушти функцијата и дека германската влада мора да продолжи со реформите.
Неговата порака е дека економските и општествените тешкотии не треба да бидат причина за запирање на реформскиот процес. Напротив, според Мерц, токму промените треба да помогнат во обновувањето на довербата во демократските институции. Тој ги опиша реформите и како средство против ширењето на авторитарни политички тенденции и најави дека ќе покаже „цврстина, непоколебливост и трпение“ во продолжувањето на својата политика.
АфД со уште еден голем изборен раст
Најзначајниот политички сигнал од изборите во Мекленбург-Западна Померанија е новиот силен резултат на АфД. Партијата според прелиминарните резултати повеќе од двојно ја зголеми својата поддршка во споредба со претходните избори и излезе на првото место со околу 37%. Сепак, првото место не значи автоматски и преземање на покраинската власт. Другите главни германски партии досега ја исклучуваат можноста за коалиција со АфД, поради што формирањето мнозинство ќе зависи од конечниот распоред на мандатите и од можните коалициски комбинации.
Резултатот повторно ја отвора дебатата за таканаречениот политички „заштитен ѕид“ – принципот според кој останатите големи партии одбиваат коалициска соработка со АфД.
Берлин: Левицата пред ЦДУ
Изборниот удар за конзервативците не беше ограничен само на Мекленбург-Западна Померанија. Во Берлин, според првичните проекции, Левицата освои околу една четвртина од гласовите и излезе како најсилна партија. ЦДУ заврши на второто место со приближно 19–20%, додека АфД се искачи на третото место со околу 16%.
За Берлин особено важни беа локалните теми. Високите кирии, недостигот од станови и трошоците за живот беа меѓу прашањата што доминираа во кампањата.
Иако резултатот на ЦДУ во Берлин е значително подобар отколку во Мекленбург-Западна Померанија, губењето на првата позиција претставува уште еден политички проблем за партијата на канцеларот.
Мерц останува, но притисокот расте
Самите покраински избори не го прекинуваат мандатот на федералната влада. Тие, сепак, се важен показател за расположението на гласачите и за политичката сила на партиите на национално ниво. Пред гласањето веќе постоеја шпекулации дека два нови тешки резултати би можеле да ја засилат дебатата за иднината на Мерц на чело на ЦДУ и на германската влада. По изборите, канцеларот јасно порача дека нема да се повлече. Неговата политичка стратегија е спротивна: да ги забрза реформите.
Владините планови вклучуваат даночни олеснувања за граѓаните со ниски и средни приходи, промени во пензискиот систем и намалување на бирократијата. Мерц ги претставува тие мерки како неопходни за економско закрепнување и политичка стабилизација на Германија.
Изборите се предупредување и за германскиот политички центар
Резултатите покажуваат поширока промена во германскиот политички пејзаж. Од една страна, АфД ја зголемува поддршката во источните покраини и бележи раст и во Берлин. Од друга, традиционалните партии губат дел од некогашната стабилна гласачка база, додека Левицата повторно покажува значителна сила во главниот град. Причините не може да се сведат на еден фактор. Германските гласачи се соочуваат со прашања поврзани со економскиот раст, цените на енергијата и горивата, домувањето, пензиите, миграцијата и довербата во политичките институции.
Мерц сега се обидува да ја постави реформската политика како одговор токму на тоа незадоволство. Дали таа стратегија ќе ја обнови довербата во ЦДУ или политичката фрагментација дополнително ќе се продлабочи, ќе стане појасно во месеците што следуваат.
За канцеларот оваа вечер веќе донесе недвосмислено предупредување: изборниот резултат во Мекленбург-Западна Померанија е историски слаб за неговата партија, додека германскиот партиски систем продолжува брзо да се менува.
