Во 1956. година во Македонија биле регистрирани 259.663 туристи и 474.635 ноќевања, според историските податоци од МАКСТАТ. Во 2025. година бројот на туристите достигнал 1.336.597, а биле остварени 3.323.210 ноќевања.
За седум децении бројот на туристи е зголемен повеќе од петпати, додека бројот на ноќевања е околу седумпати поголем во однос на 1956 година. Зад тие две бројки сепак се гледа и една подлабока промена: структурата на македонскиот туризам денес е сосема поинаква.
Странските туристи го презедоа приматот
Во 2025. година од вкупно 1.336.597 туристи, 916.001 биле странски, а 420.596 домашни. Според тоа, странските гости учествувале со околу 68,5% во вкупниот број туристи. Ова е значително различна слика од 1956. година, кога биле регистрирани 168.709 домашни и 90.756 странски туристи. Во тој период домашните посетители биле мнозинство, додека денес странските туристи се повеќе од двојно побројни од домашните.
Но бројот на туристи не ја кажува целата приказна. Во 2025. година домашните туристи оствариле околу 50,9% од сите ноќевања, а странските 49,1%. Домашниот турист во просек остварувал околу четири ноќевања, додека просекот кај странските посетители бил 1,78.
Таа разлика е важна затоа што покажува дека растот на бројот на странски посетители не е автоматски проследен со ист раст на должината на нивниот престој. Токму на тоа се надоврзува и претходната анализа на Panoptikum за растот на македонскиот туризам и битката за подолг престој.
2026. продолжува со раст, особено во август
Најновите податоци покажуваат дека во август 2026. година во Македонија биле регистрирани 244.513 туристи и 934.042 ноќевања. Во однос на август 2025. година, бројот на туристите бил поголем за 8,1%, а бројот на ноќевањата за 10,4%.
Во периодот јануари-август 2026. година биле регистрирани 985.959 туристички пристигнувања. Официјалната статистичка серија може да се следи во базата МАКСТАТ на Државниот завод за статистика.
Пандемијата го прекина растот, а закрепнувањето траеше неколку години
Во 2019. година Македонија регистрирала 1.184.963 туристи. Во 2020 година, во услови на пандемијата и ограничувањата за патување, бројот паднал на 467.514. Потоа следувало постепено закрепнување: 702.463 туристи во 2021. година, 969.277 во 2022. и 1.168.730 во 2023. година.
Со 1.336.597 туристи, 2025. година го надминала и претпандемиското ниво од 2019 година и историските врвови од осумдесеттите според бројот на туристички пристигнувања.
Кај ноќевањата сепак сликата е поинаква. Иако 3.323.210 ноќевања во 2025. година претставуваат силен резултат, историските серии покажуваат дека кон крајот на осумдесеттите биле остварувани и повисоки резултати. Во 1987. година, на пример, биле регистрирани околу 3,98 милиони ноќевања.
Регионалната споредба покажува различни размери
Македонија туристички работи во регион во кој разликите во обемот се големи. Хрватска во август 2026. година регистрирала 4,82 милиони туристички пристигнувања и 26,85 милиони ноќевања во комерцијалните сместувачки објекти. Во првите осум месеци од годината имала 16,55 милиони пристигнувања.
Во Албанија, според истиот извор кој се повикува на INSTAT, бројот на посетители сместени во туристичките објекти во август 2026. година бил поголем за 10,3% во однос на истиот месец претходната година.
Овие показатели не се целосно споредливи меѓу земјите поради различниот статистички опфат, што го забележува и самиот извор. Затоа едноставното рангирање според бројот на туристи не дава целосна слика за економската вредност на туризмот.
Вредноста по турист, должината на сезоната и потрошувачката се поставуваат како позначајни мерила од самиот број пристигнувања. Тоа е аналитички пристап, а не официјален статистички показател, но е корисен за разбирање на разликите меѓу туристичките модели во регионот.
Охрид останува клучен дел од туристичката слика
Охрид е еден од најпрепознатливите туристички симболи на Македонија, а Охридскиот регион е впишан на Листата на светско наследство на UNESCO поради своите природни и културни вредности.
Panoptikum претходно пишуваше и за можностите што ги отвораат културниот, природниот и активниот туризам во Охрид. Таквите форми на понуда можат да бидат дел од обидот посетителите да остануваат подолго, но нивниот реален економски ефект треба да се мери со податоци, а не да се претпоставува.
Растот е видлив, а престојот останува мерка што вреди да се следи
Историската споредба покажува голем раст на туристичките пристигнувања: од 259.663 туристи во 1956. година до 1.336.597 во 2025. Во исто време, структурата на посетителите се сменила – странските туристи денес се мнозинство.
Следното прашање веќе не е само колку луѓе ќе ја посетат Македонија, туку и колку долго ќе останат. Просекот од 1,78 ноќевања кај странските туристи во 2025. година покажува дека токму должината на престојот останува еден од индикаторите што најмногу вреди да се следат во наредните години.
Користени извори:
1. МАКСТАТ/ДЗС
2. Eurostat – европска база за туристички пристигнувања и ноќевања
3. Eurostat – Tourism statistics
4. Croatian Bureau of Statistics
5. Državni zavod za statistiku
6. Croatian Bureau of Statistics
7. INSTAT Albania – официјален албански завод за статистика.
– ELSTAT – Hellenic Statistical Authority










