Les Amazones d’Afrique, еден од најмоќните женски музички колективи на современата африканска сцена, настапува на 5 јуни, во Националната опера и балет, во 22:00 часот, во рамките на OFFest. Тоа не е само концерт што доаѓа од Мали, Бенин, Конго и пошироката африканска дијаспора. Тоа е настан во кој музиката не стои одвоено од животот, туку станува глас, став, движење и отпор.

Во време кога фестивалските сцени често нудат само убаво спакувана егзотика, Les Amazones d’Afrique носат нешто потешко и поважно: звук што не бара дозвола да биде политички, женски, телесен, радосен и бескомпромисен. Нивната музика е и песна и повик. Не декларација од говорница, туку ритам што ја поместува просторијата.

OFFest носи колектив што не пее од страна, туку од средината на борбата

На скопската сцена ќе настапат Мамани Кеита – вокал, Фафа Руфино – вокал, Алви Битемо – вокал, Ксавиер Перне – тапани и Мануел Шаванe – клавијатури. Според програмата на MK Tickets, концертот е дел од вечерта на 5 јуни во Националната опера и балет, каде што OFFest повторно го отвора својот препознатлив простор за музики што не припаѓаат на една граница, еден јазик или еден пазар.

Фестивалот, кој со години ја гради скопската публика за светска, современа, традициска и експериментална музика, со овој настап не носи само уште едно звучно име. Носи колектив што ја докажува најважната работа за музиката: дека таа може да биде убава и кога е гневна, заразна и кога е политичка, танцувачка и кога зборува за болка.

Од Бамако до светските сцени

Les Amazones d’Afrique се формирани во Бамако, Мали, во 2014 година, од три силни женски имиња на западноафриканската музика и активизмот: Мамани Кеита, Оуму Сангаре и Мириам Думбиа, позната и како дел од дуото Amadou and Mariam. Нивната идеја од почетокот била јасна: жените да не бидат декор во музичката индустрија, туку нејзин центар, мотор и совест.

Колективот подоцна се прошири со уметници од Африка и дијаспората, меѓу кои и Анжелик Киджо, Нека и Рокиа Коне. Тоа е важно, зашто Les Amazones d’Afrique не функционираат како класичен бенд со фиксирана форма. Тие се повеќе музичка република отколку група: отворена, борбена, полифона, изградена од различни гласови што се препознаваат во иста кауза.

Нивното име се повикува на Амазонките од Дахомеј, женскиот воен корпус од некогашното Кралство Дахомеј, на просторот на денешен Бенин. За историскиот контекст на тие жени-воини корисна е и публикацијата на UNESCO за жените војници од Дахомеј, но кај Les Amazones d’Afrique таа референца не е декоративна. Таа е симболичка линија: од жените што го бранеле кралството до жените што денес го бранат правото на глас, тело, достоинство и слобода.

Музика против тишината

Les Amazones d’Afrique се залагаат за родова еднаквост и против насилството врз жените, но силата на колективот е во тоа што пораката никогаш не звучи како додаток ставен врз песната. Кај нив каузата е вградена во самиот звук: во полифонијата, во ритамот, во грубата електроника, во западноафриканските мелодии, во современиот поп, во телесноста на настапот.

На нивниот прв албум République Amazone, објавен за Real World Records, музиката беше поставена како простор на отпор против нееднаквоста, сексуалното насилство и културните модели што ја прават жената невидлива. Подоцна, со Musow Danse, објавен во 2024 година, колективот го прошири својот звук во уште посовремен, електричен, танцувачки и жанровски слободен правец.

Албумот Musow Danse на Bandcamp покажува колку оваа група не сака да биде заробена во етикетата „world music“. Тука има афро-поп, електроника, фанки линии, вокални судири, ритмичка жестина и поп-сензибилитет што не ја омекнува пораката. Напротив – ја прави подостапна, подиректна и потешко игнорирана.

Женскиот глас како сцена, не како украс

Во разговорите и профилите за колективот, како оној на The Guardian, Les Amazones d’Afrique често се опишуваат како феминистичка супергрупа. Тоа е точно, но малку тесно. Тие се и музички експеримент, и културна архива, и современ африкански поп-проект, и сцена на која жените не се појавуваат за да ја потврдат туѓата приказна, туку за да ја раскажат својата.

Во нивниот свет, гласот не е само вокална техника. Тој е биографија. Кога Мамани Кеита, Фафа Руфино или Алви Битемо пеат, тоа не е стерилна демонстрација на моќ. Тоа е судир меѓу личното и колективното, меѓу традицијата и модерниот град, меѓу болката и танцот. Panoptikum би рекол: ова е музика што не прашува дали сме подготвени да ја слушнеме – таа прво влегува во телото, а потоа во совеста.

Од Glastonbury до Скопје

Les Amazones d’Afrique настапувале на големи светски сцени, меѓу кои и на Glastonbury Festival, а нивната музика стигнала и до поширока глобална публика преку признанија, критики и плејлисти. Песната „La Dame et Ses Valises“ беше избрана од Барак Обама меѓу неговите омилени песни за 2017 година, за што пишува и Real World Records.

Но најважното кај нив не е листата на признанија. Најважно е што успеаја да направат нешто ретко: да создадат музика која е истовремено фестивалски експлозивна, идеолошки јасна и уметнички жива. Тие не ја жртвуваат песната за пораката, ниту пораката за песната. Затоа нивниот настап на OFFest има тежина поголема од една концертна вечер.

Зошто овој концерт вреди да се слушне

Скопје ќе ги слушне Les Amazones d’Afrique во момент кога нивниот звук е зрел, отворен и актуелен. Ова не е носталгична африканска разгледница, ниту пригодна фестивалска боја. Ова е современа музика со корен, со став и со јасна телесна енергија.

Во Националната опера и балет на 5 јуни, публиката нема да добие само концерт за слушање, туку концерт што бара присуство. Ритамот ќе биде силен, вокалите ќе бидат остри, електрониката ќе го турка звукот напред, а зад сето тоа ќе стои една едноставна и радикална идеја: жените не се тема на песната – тие се нејзини авторки, носителки и сила.

Повеќе информации за програмата и билетите се достапни на официјалната програма на OFFest и на страницата за билети за OFFest.

Концертни информации

LES AMAZONES D’AFRIQUE
Датум: 5 јуни
Место: Национална опера и балет
Час: 22:00

Состав:
Mamani Keita – вокал
Fafa Ruffino – вокал
Alvie Bitemo – вокал
Xavier Pernet – тапани
Manuel Chavanet – клавијатури