„Куќа што молчи немерливо“: продолжението кое отвора нова куќа на поезијата на Љупчо Димитровски

Во недела, на 30 август 2026 година во 12 часот, КЛИК е-издаваштво ќе ја објави „Куќа што молчи немерливо“, новата стихозбирка на Љупчо Димитровски и Издание 2 на поетскиот свет започнат со неговата дебитантска „Куќа што молчи“. Книгата ќе биде достапна како е-книга за купување и читање во е-Библиотека Паноптикум. Првата книга беше почеток на една долга поетска расправа со јазикот, говорот и молкот; новата не ја повторува, туку ја продолжува од една сосема друга временска и творечка точка.

Не препечатување, туку продолжение по повеќе од половина век

„Куќа што молчи немерливо“ не е обновено или проширено издание на старата книга. Таа е нова стихозбирка, создадена како продолжение на еден поетски простор што првпат се отвори пред повеќе од половина век.

Токму затоа ознаката Издание 2 треба да се разбере како книжевна врска, а не како библиографско повторување. Оној што ја прочитал првата „Куќа што молчи“ ќе препознае дел од нејзиниот основен немир: односот меѓу зборот и молкот, видливото и заумното, човекот и просторот што го населува. Но читателот што првпат се среќава со поезијата на Димитровски може да влезе во новата книга без претходно читање.

Може да се чита како продолжение. Може да се чита и како засебна куќа, со свои соби и свои тишини.

За првата книга, нејзиното настанување и местото што го има во раната поетика на Димитровски, веќе пишувавме во текстот „Куќа што молчи“: книгата од која почна една долга расправа со јазикот.

Кога молкот станува немерлив

Зборот „немерливо“ во новиот наслов не е додавка за да се разликуваат две книги. Тој ја определува нивната разлика.

Во првата книга молкот беше состојба, граница и прашање. Во новата стихозбирка тој станува простор во кој се таложат животот, времето и паметењето. Она што не може да се измери се токму човечките нешта што најдолго траат: болката, загубата, љубовта, припадноста, сеќавањето, коренот и стравот од исчезнувањето.

Оттука и куќата станува многу повеќе од архитектонски мотив. Таа е човекот. Неговото тело, неговата меморија, неговиот род, неговите мртви, неговите живи и сите времиња што ги носи во себе.

Уште во песната „Куќата што молчи“ се отвора повеќекатна, речиси надреална градба населена со луѓе, предмети, облак, круг и молк. Подоцна куќата повторно се јавува како накривен дом, напуштено огниште, запустена градба, место на враќање, но и простор пред исчезнување.

Земја, корен, огниште и паметење

Низ 49-те песни на стихозбирката постојано се враќаат неколку силни мотивски јадра: куќата, земјата, каменот, коренот, огништето, реката, телото, раната, предците, децата, градот, војната, љубовта и заминувањето.

Во „Татковата добрина“ личното сеќавање се врзува со семејното и историското паметење. Во „Покрај река со извор во нас“ куќата, таткото, мајката, семејниот род и огништето се собираат во една слика на исчезнување и траење. Во „Во името на градот“ интимниот простор се шири кон градот како заедничка сопственост, а во „Градба во која ја играме последната бесцелна и безгрижна песна“ куќата веќе станува крепост на едно постоење што сака да преживее и кога е опколено со распад.

Така личната меморија постепено се отвора кон поширока слика. Една рана станува повеќе од лична рана. Еден дом станува повеќе од семеен дом. Еден исчезнат човек станува дел од прашањето што останува по сите нас.

Поезијата меѓу стварноста и заумното

Димитровски ретко го остава предметот таму каде што го нашол.

Реката може да пресуши, да лета, да носи паметење или да стане граница. Месечината може да легне во постела. Кругот може да плаче. Собата може да се соблече. Сонцето може да се најде под земја. Телото може да стане простор, а градбата – жив организам.

Тоа движење меѓу конкретното и надреалното е една од основните карактеристики на книгата. Не станува збор за фантастика, туку за поетски начин стварноста да се отвори подлабоко од нејзината надворешност.

Затоа стиховите не се организирани според логиката на класично раскажување. Тие работат преку асоцијации, повторувања, прекини, враќања и ненадејни премини од интимното кон историското, од телесното кон митското, од секојдневниот предмет кон слика што може да се прочита на повеќе начини.

Една книга што бара да биде читана полека

„Куќа што молчи немерливо“ не е стихозбирка за брзо прелистување. Нејзините мотиви се враќаат од песна во песна, но секојпат нешто значат поинаку.

Каменот е темел, но и гроб. Огнот е огниште, но и уништување. Коренот е припадност, но може да биде и последна нишка што го задржува човекот од исчезнување. Реката е живот, пат, граница и пресушена меморија. Молкот е немост, но истовремено е и место во кое зборот продолжува да постои.

Токму од тие повторувања постепено се создава внатрешната архитектура на книгата.

Читателот не е повикан само да ја разбере песната, туку да престојува во неа.

Љубовта како отпор против исчезнувањето

Покрај куќата и паметењето, еден од најсилните слоеви на стихозбирката е љубовта. Но таа речиси никогаш не е безбедна и изолирана од светот.

Љубената жена се појавува во допир со времето, телото, разделбата, стравот и смртта. Понекогаш станува сенка, понекогаш земја, другпат последна точка на блискост пред ново заминување. Телото истовремено е место на страст и место на рана.

Оттука љубовта не е само интимна тема. Таа станува еден од начините човекот да му се спротивстави на заборавот.

Од првата „Куќа“ до новото Издание 2

Патот од „Куќа што молчи“ до „Куќа што молчи немерливо“ опфаќа повеќе од половина век творечко и животно искуство.

Првиот ракопис бил создаден во 1970 година и избран на конкурс, свеченоста и промоцијата следувале во 1971, а печатената книга излегла во 1972 година. Токму таа прва стихозбирка го означува дебито на Љупчо Димитровски и почетокот на еден многу поголем книжевен опус.

Денес авторскиот профил на Љупчо Димитровски го претставува писателот, новинарот и радиоводителот низ неговиот обемен книжевен и професионален пат.

Токму затоа новото дело може да се чита и како необична средба: почетниот поетски знак од младоста повторно се појавува по повеќе децении, но низ глас кој поминал низ многу книги, години и искуства.

КЛИК е-издаваштво: книгата продолжува дигитално

„Куќа што молчи немерливо“ се објавува во КЛИК е-издаваштво, како дел од програмата со која книжевните ракописи добиваат уредничка обработка, сопствен визуелен идентитет и трајно дигитално место во е-Библиотека Паноптикум.

Концептот на КЛИК е-издаваштво е книгите да не бидат сведени на обична дигитална датотека, туку секое дело да добие свој простор и сопствен пат до читателот.

Од 30 август 2026 година во 12 часот, „Куќа што молчи немерливо“ ќе може да се купи како е-книга и да се чита преку е-Библиотека Паноптикум.

Отвори ја е-Библиотека Паноптикум >>

Куќата сè уште стои

Повеќе од половина век по првата книга, куќата повторно ја отвора својата врата. Во неа има нови соби, други сенки, љубови, предци, деца, војни, исчезнувања и враќања. Има она што човекот успеал да го зачува и она што времето веќе почнало да му го одзема.

„Куќа што молчи немерливо“ не бара од читателот да се врати назад за да може да продолжи напред. Таа може да се чита од првата до последната песна како самостојна книга.

Но оној што ја познава првата „Куќа што молчи“ ќе го чуе и разговорот меѓу двете.

Куќата сè уште стои и сè уште молчи – само што сега знаеме дека нејзиниот молк не може да се измери.