Околу нас има сè повеќе гласни луѓе и сè помалку големи луѓе. Не затоа што големите исчезнале, туку затоа што горделивоста, надуеноста и суетата станале толку бучни што го заглушуваат она што вреди да се слушне.
Во таа бучава, достоинствените, умните и вредните не исчезнуваат – тие само се повлекуваат. И токму затоа стануваат сè потешко видливи. Не затоа што се помали, туку затоа што ние сме се навикнале да гледаме само таму каде што има претстава.
Горделивоста не е сила – таа е компензација
Горделивоста често се меша со самодоверба. Но тие две состојби немаат ништо заедничко. Самодовербата е тивка, стабилна и не бара потврда. Горделивоста, напротив, постојано бара публика.
Затоа не е случајно што луѓето кои најмногу зборуваат за себе – најмалку имаат што да покажат. Како што забележал Волтер, горделивоста на малите е во тоа што непрестајно зборуваат за себе, додека големите немаат потреба од тоа.
Горделивоста не ја исклучува остроумноста, но ја деградира. Таа може да коегзистира со интелигенција, но ја користи како алатка за надмоќ, не за разбирање. И тука почнува нејзината деструктивна моќ.
Суетата како симптом на празнина
Суетата не е љубов кон себе. Таа е страв од сопствената неважност.
Затоа суетниот човек постојано се мери, споредува, истакнува. Не затоа што е сигурен во себе, туку затоа што не е. Како што вели Вовенарг, суетата е ознака на медиокритетот. Не затоа што секој суетен човек е просечен, туку затоа што суетата е потреба да се надомести нешто што недостасува.
И тука станува опасна. Затоа што не останува само на ниво на однесување – таа станува систем на вредности.
Во таков систем, не се вреднува длабочината, туку видливоста. Не се вреднува знаењето, туку впечатокот. Не се вреднува трудот, туку приказната за трудот.
Кога горделивоста станува општествен модел
Најголемиот проблем не е што постојат горделиви и суетни луѓе. Тие отсекогаш постоеле.
Проблемот е кога тие стануваат доминантен модел.
Кога тие стануваат референтна точка за успех, за вредност, за влијание – тогаш општеството почнува да ги оттурнува вистинските големини. Не со намера, туку со инерција.
Скромноста, како што рекол Лакордер, ги привлекува луѓето. Но во свет во кој привлекувањето се мери со внимание, а не со суштина – скромноста губи простор.
И тогаш доаѓаме до парадоксот: имаме сè повеќе луѓе кои изгледаат големи, и сè помалку луѓе кои навистина се.
Лажната скромност – најсофистицирана форма на горделивост
Не секоја скромност е вистинска. Понекогаш таа е само порафинирана форма на горделивост.
Блез Паскал ја нарекува лажна понизност – вистинска горделивост. А Марко Аврелиј оди чекор подалеку, предупредувајќи дека најопасна е онаа горделивост што се крие зад маска на скромност.
Затоа што таа не се препознава лесно. Таа не е гласна, не е нападна, но е длабоко манипулативна. Таа не бара аплауз директно – туку го предизвикува индиректно.
И токму затоа е поопасна од отворената суета.
Зошто без вистински „поголеми од нас“ нема напредок
Секое општество има потреба од луѓе кои се поголеми од просекот – не по статус, туку по карактер, знаење и визија.
Без такви луѓе, нема критериум. А без критериум, сè станува релативно.
Тогаш најгласниот станува највлијателен.
Најсамоуверениот станува најрелевантен.
Најсуетниот станува највидлив.
И тука навистина доаѓаме до опасната точка – кога веќе не можеме да ги препознаеме вистинските вредности.
Како што предупредува библиската мисла, горделивоста доаѓа пред пропаста, а надменоста пред падот. Не како морална лекција, туку како општествен закон.
Тивките луѓе што ја носат тежината на светот
И покрај сè, тие постојат.
Луѓето што не зборуваат многу за себе, но прават многу.
Луѓето што не бараат внимание, но носат вредност.
Луѓето што не се наметнуваат, но оставаат трага.
Проблемот не е што ги нема. Проблемот е што ние сме престанале да ги бараме.
А додека не почнеме повторно да ги препознаваме – ќе продолжиме да живееме во свет во кој бучавата се меша со значење.
И тоа е најтивката, но најопасната заблуда.
Рекле за горделивоста – надуеноста и суетноста
Горделивоста не ја исклучува остроумноста, но ја деградира.
Роналд Колман
Горделивоста ги раздвојува луѓето, скромноста ги привлекува.
Анри-Доминик Лакордер
Суетата е ознака на медиокритетот.
Лук д Клапиер Вовенарж
На стеблото на суетата цутат инфаркти.
Душан Радовиќ
Горделивоста на малите е во тоа што непрестано зборуваат за себе; горделивоста на големите е во тоа што за себе не сакаат да зборуваат.
Франсоа Мари Аруе Волтер
Најопасно оружје-тоа се луѓе со мал калибар.
Виеслав Бруджински
Горделивоста нема да влезе во блаженото престојувалиште.
Мухамед
Прекумерната горделивост е ознака на ситни души.
Иван Тургењев
Лажната понизност е вистинска горделивост.
Блез Паскал
Најлоша е онаа горделивост што се вознесува со лажна скромност.
Марко Антониј Аврелиј
Малиот човек прави голема грешка, ако на голем човек му приговара за мали работи.
„Nepzsabadsag“, унгарски дневен весник
И најголемиот будала изгледа паметен кога не фали.
„Nepszabadsag“
Горделивоста доаѓа пред пропаста, надменоста пред падот.
Библија
