Управата за финансиска полиција отвори предмет и ги проверува наводите за можен влез на сомнителен капитал при преземање медиуми во Македонија, додека Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги ја запрела постапката за промена на сопственичката структура на една телевизија и едно радио. Информацијата беше објавена денеска по јавните реакции околу планираните промени во сопственоста на „Наша ТВ“ и Радио РФМ.
Случајот е поширок од една деловна трансакција. Во него се допираат прашањата за потеклото на капиталот, медиумската сопственост, институционалната контрола и регионалното ширење на медиумски компании – теми што директно го засегаат јавниот интерес кога предмет на преземање се телевизија и радио.
Финансиската полиција отвори предмет
Според информациите објавени денеска, Финансиската полиција ги испитува индициите и податоците изнесени во јавноста по обвинувањата на СДСМ за можен сомнителен капитал и засилено присуство на српски медиумски групации во Македонија. Од институцијата истовремено апелираат да не се шпекулира додека трае утврдувањето на фактите.
Тоа е важна разлика: отворањето предмет и проверката на индиции не значат дека е утврдена незаконитост. Во оваа фаза нема јавно соопштен наод дека капиталот е незаконски, ниту дека трансакцијата претставува кривично дело. Надлежните институции допрва треба да утврдат дали сомневањата што се појавија во јавноста имаат фактичка и правна основа.
„Наша ТВ“ и РФМ веќе биле во постапка пред АВМУ
Иако во првичното известување не биле официјално именувани телевизијата и радиото, претходните документи на АВМУ даваат важен контекст. На 20. август Агенцијата јавно соопшти дека законскиот застапник на Радиодифузното друштво „Наша ТВ“ ДООЕЛ Скопје и Трговското радиодифузно друштво РФМ ДООЕЛ Скопје доставил барања за промена на сопственичката структура на 29. јуни.
Во истото соопштение на АВМУ се наведува дека Советот го продолжил рокот за одлучување за дополнителни 30 дена, за целосно да се утврдат фактите и околностите потребни за законито и објективно одлучување.
Тука се појавува и една значајна нијанса во институционалната комуникација. На 20. август АВМУ зборуваше за продолжување на рокот за одлучување, додека во информацијата објавена денеска се наведува дека АВМУ ја запрела постапката врз основа на постапувањето на институциите. Дали станува збор за нова процесна одлука донесена во меѓувреме или за различна формулација на статусот на предметот, треба дополнително да биде разјаснето со официјален акт или соопштение на Агенцијата.
Кој сака да ги преземе двата медиума?
Документите на Комисијата за заштита на конкуренцијата покажуваат дека планираните трансакции не се само медиумска шпекулација. Комисијата на 7. јули објави известувања за две концентрации – една со која АЛО МЕДИА СИСТЕМ ДООЕЛ Скопје треба да стекне контрола над „Наша ТВ“ и друга за стекнување контрола над РФМ. На 22. јули на Интернет-страницата на Комисијата беа објавени и одлуки поврзани со двете концентрации. Документите на КЗК со тоа официјално го потврдуваат идентитетот на друштвото што се појавува како стекнувач на контролата.
„Фокус“ претходно објави дека зад македонското друштво стои белградската групација Alo Media System, а сопственикот на „Наша ТВ“ и РФМ, Ристо Гоговски, за медиумот потврдил дека е потпишано писмо за намери и дека процесот зависи од одлуките на надлежните институции.
И регионалниот контекст е релевантен. Српскиот N1 уште на 8. јули објави дека Alo Media System планира проширување на македонскиот пазар преку преземање на „Наша ТВ“ и РФМ. Групацијата во изминатиот период го проширува медиумското портфолио и во Србија, особено преку преземања на повеќе локални медиуми.
Од деловна зделка до прашање од јавен интерес
Странски капитал во медиум сам по себе не претставува доказ за незаконитост ниту автоматски за политичко влијание. Суштината е во нешто друго: кој е крајниот сопственик, од каде потекнуваат средствата, дали трансакцијата ги исполнува законските услови и дали се почитуваат ограничувањата што важат за медиумската сопственост и концентрацијата.
Токму затоа постапувањето на Финансиската полиција и АВМУ е поважно од политичките квалификации што го придружуваат случајот. Доколку проверките не утврдат неправилности, тоа треба јасно да биде соопштено. Доколку бидат откриени пречки или незаконитости, јавноста треба да знае што точно е утврдено и врз која законска основа.
Во моментов е сигурно дека процесот за промена на сопственоста на „Наша ТВ“ и РФМ не се одвива како обична купопродажба зад затворени врати. Тој е веќе предмет на регулаторно и финансиско внимание. Следниот важен факт нема да биде уште една политичка реакција, туку официјалниот исход од проверките – дали трансакцијата ќе продолжи, ќе биде условена или ќе запре.
