Македонската политика повторно ја претвори економијата во арена за меѓусебно докажување. ВМРО-ДПМНЕ тврди дека разликата меѓу нивното економско управување и времето на СДС е „небо и земја“. СДСМ, пак, одговара дека зад владините бројки стојат нови задолжувања, послаб стандард и неисполнети предизборни ветувања. Како секогаш, во средината останува граѓанинот – не како статистичка категорија, туку како човек што секој месец ја проверува политиката на каса, на сметка за струја и во празнината меѓу плата и трошоци.

Оваа размена не е обична дневна препирка. Таа покажува нешто подлабоко: во Македонија економијата речиси никогаш не се расправа како систем, туку како оружје. Власта ги избира бројките што покажуваат раст, опозицијата ги избира бројките што покажуваат притисок, а јавноста треба да процени што е реалност, што е интерпретација и што е гола партиска реторика.

ВМРО-ДПМНЕ: раст, плати и сервисирање на стари долгови

Во дденешното соопштение ВМРО-ДПМНЕ наведува дека Владата во изминатите шест квартали овозможила економски раст над 3%, дека платите растат со динамика близу 10%, дека се зголемува бројот на нововработени лица и дека невработеноста е на историски ниско ниво. Партијата тврди и дека актуелната власт истовремено го финансира развојот и ги сервисира старите долгови создадени во времето на СДС.

Клучниот аргумент на власта е долгот. Според ВМРО-ДПМНЕ, минатата година била отплатена еврообврзница од 500 милиони евра, годинава доспева еврообврзница од 700 милиони евра, а од 2026. до 2031. година државата треба да сервисира околу 9 милијарди евра по основ на главнина и камати од стари долгови. Официјалното соопштение на Министерството за финансии потврдува дека во јануари 2026. година е реализирано издавање на десеттата еврообврзница, со две транши од по 500 милиони евра, и дека со неа е планирана исплата на еврообврзницата од 2020. година во износ од 700 милиони евра и обезбедување средства за буџетскиот дефицит.

Официјалните податоци даваат дел од сликата, но не и целата приказна

Државниот завод за статистика на својата почетна страница ги прикажува главните индикатори: невработеност од 11,5% за 2025. година, просечна нето-плата од 48.433 денари за март 2026. година, реален раст на БДП од 3,8% во четвртиот квартал од 2025. година и инфлација од 1,3% во април 2026. година во однос на претходниот период. Тоа се бројки што и даваат аргумент на власта дека макроекономската слика не е во распад. Но макроекономијата ретко се чувствува рамномерно во сите домови.

Токму тука почнува политичката и социјалната разлика меѓу „раст“ и „животен стандард“. Една економија може да расте, а граѓаните сепак да чувствуваат притисок ако цените, станбените трошоци, кредитите, храната и енергијата растат побрзо од нивното чувство на сигурност. Ниту една власт не може да ја замени таа реалност со табела. Но ниту една опозиција не смее да ја игнорира статистиката само затоа што не и одговара политички.

СДСМ: Владата ветувала подобар живот, а испорачала долг

Во соопштението СДСМ ја напаѓа Владата на Мицкоски на две линии: идентитетско-политичка и економска. Опозицијата тврди дека Мицкоски пред изборите ветувал враќање на името, укинување на Преспанскиот договор и промена на преговарачката рамка, а потоа не го исполнил тоа. Во истото соопштение СДСМ ја отвора и темата за бугарски пасоши во Владата, формулирана како остар политички напад, но во пренесените медиумски содржини не се нуди јавна документација што би овозможила независна проверка на таквото тврдење.

Економскиот дел од критиката е појасен како политичка теза: СДСМ тврди дека граѓаните живеат полошо, дека странските инвестиции се намалени, дека бројот на вработени во индустријата е намален и дека јавниот долг достигнал историски високи нивоа. Овие тврдења бараат внимателна проверка по поединечни индикатори, затоа што партиските соопштенија најчесто ги собираат бројките што ја потврдуваат нивната приказна, а ги прескокнуваат оние што ја усложнуваат.

Народната банка гледа стабилен, но претпазлив раст

Најкорисен коректив на партискиот шум е погледот на институциите што не пишуваат соопштенија за дневна политичка победа. Народната банка, според објавените макроекономски проекции, очекува инфлација од околу 4% во 2026. година, раст на БДП од 3,5% и забрзување до 3,8% во 2027. година. Во исто време предупредува на надворешни ризици, геополитички неизвесности, повисоки цени на енергентите и храна, како и понеповолна надворешна позиција на економијата.

Тоа е порака што не им одговара целосно ниту на власта ниту на опозицијата. Не е катастрофа, но не е ни економски рај. Не е „се пропаѓа“, но не е ни „се е небо и земја“. Македонија има простор за умерен раст, но тој раст ќе биде кревок ако се потпира само на задолжување, јавни инфраструктурни проекти и оптимистички проекции, без повисока продуктивност, посилни институции, подобра наплата, почесна јавна потрошувачка и помалку партиски клиентелизам.

Најголемиот проблем е што економијата се зборува како навреда

Во нормална политичка култура, ваква расправа би требало да отвори прашања: каков е квалитетот на растот, колку се продуктивни новите инвестиции, дали јавниот долг финансира развој или само одложува болка, дали платите растат реално или само номинално, што се случува со индустријата, каде се губат младите работници, каква е структурата на извозот, колку државата троши на тековни расходи, а колку на капитал што останува.

Кај нас, наместо тоа, економијата се зборува како навреда. Едните велат дека другите ја осиромашиле државата. Другите велат дека власта ја задолжува иднината. Едните зборуваат за историски ниска невработеност. Другите за празни фрижидери. И двете страни допираат дел од вистината, но ја користат како камен, не како материјал за јавна политика.

Тука е вистинската штета. Кога економијата станува само партиски дуел, исчезнува разговорот за моделот. А Македонија има токму моделски проблем: ниска продуктивност, зависност од увоз, иселување на работна сила, слаб институционален капацитет, партиски притисок врз јавниот сектор, недоволно домашно производство со висока додадена вредност и хронична навика секоја власт да го чита буџетот како политички инструмент.

Што треба да гледа граѓанинот

Граѓанинот не треба да им верува на партиските квалификации како на целосна вистина. Треба да гледа пет работи: реален раст на платата, не само номинален; движење на цените на храната и енергијата; структура на јавниот долг и каматите; реализација на капиталните инвестиции на терен, не само во презентации; и квалитетот на работните места, не само бројот на вработени.

Ако власта сака да докаже дека економската разлика е навистина „небо и земја“, ќе мора да покаже повеќе од споредби со СДС. Ќе мора да покаже дека растот е одржлив, дека задолжувањето е контролирано, дека парите за инфраструктура не исчезнуваат во анекси и провизии, дека платите ја стигнуваат реалната цена на животот и дека јавните финансии не се одржуваат со постојано префрлање на товарот кон идните генерации.

Ако СДСМ сака да биде уверлива опозиција, ќе мора да понуди повеќе од саркастични соопштенија и идентитетски напади. Ќе мора да покаже каков економски модел предлага, како би го намалила долгот, како би ја зголемила продуктивноста, како би ги задржала младите и како би ја поправила довербата во институциите што и самата ја трошеше додека беше власт.

Економијата не е партиска сопственост

На крајот вистинското прашање не е дали ВМРО-ДПМНЕ или СДСМ има подобро соопштение. Прашањето е дали Македонија конечно ќе добие економска политика што не почнува од потребата да се понижи противникот, туку од потребата да се поправи државата.

Економијата не живее во партиски штаб. Таа живее во фабриката што не може да најде работници, во семејството што пресметува дали да одложи купување, во млад човек што споредува плата во Скопје со плата во Загреб, во земјоделец што чека откуп, во компанија што се плаши од непредвидливи правила и во јавна институција што мора да биде поефикасна од својата партиска историја.

Затоа кога партиите велат „небо и земја“, граѓанинот има право да праша: а каде е мојот живот меѓу тие две метафори?