Џорџ Клуни синоќа го прими „Златниот лав“ за животно дело на отворањето на 83. Венециски филмски фестивал. Признанието за американскиот актер, режисер и продуцент беше една од централните точки на првата фестивалска вечер на Лидо, а лаудацијата во негова чест ја одржа неговата долгогодишна пријателка и колешка Лора Дерн. La Biennale di Venezia официјално го вброи Клуни меѓу добитниците на своето највисоко признание за кариера.
Свечениот момент не остана само во рамките на вообичаеното потсетување на една долга холивудска кариера. Клуни ја искористи Венеција за да зборува за нешта што одамна се провлекуваат и низ неговата работа зад камерата – од политичката моќ и слободата на говорот до новинарството, контролата врз информациите и опасноста светот да ја изгуби способноста да разликува вистина од убедливо произведена измама.
Признание за актер кој одамна не е само филмска ѕвезда
Од телевизискиот пробив со ER, преку филмовите Syriana, Michael Clayton, Ocean’s Eleven, Gravity и The Descendants, Клуни изгради кариера што паралелно се развиваше пред и зад камерата. Како режисер и сценарист, особено со Good Night, and Good Luck, тој постојано се враќа на прашањето што се случува кога новинарството, политичката моќ и јавната одговорност ќе се најдат на иста сцена.
Уметничкиот директор на фестивалот Алберто Барбера токму оваа широчина ја постави во основата на одлуката за наградата: актер, режисер и продуцент кој успеал да го задржи статусот на голема ѕвезда, а истовремено да создава филмови што не се повлекуваат пред политичките и општествените теми. Клуни, пак, ја прими почеста со својата препознатлива самоиронија, забележувајќи дека ваквата награда веројатно значи и дека веќе остарел.
„Какистократија“, вештачка интелигенција и кризата на довербата
Уште пред вечерната церемонија, на средбата со новинарите во Венеција, Клуни ја прошири темата далеку над сопствената филмографија. Зборувајќи за американската политика, тој го употреби зборот „какистократија“ – поим за владеење на најмалку квалификуваните – за да ја опише својата оценка за сегашната состојба во САД. Тоа беше политички став на Клуни, долгогодишен критичар на администрацијата на Доналд Трамп, придружен со неговото уверување дека земјата ќе може да го надмине овој период.
Посериозна и поширока беше неговата загриженост околу вештачката интелигенција. Во разговорот со новинарите предупреди дека технологијата за создавање убедливи лажни снимки и содржини сè повеќе ја заматува линијата меѓу вистинското и фабрикуваното. Според него, проблемот не е само што може да се произведе невистина, туку што самото постоење на такви технологии овозможува и вистинскиот доказ лесно да биде прогласен за лажен. Во разговорот пренесен од Reuters Клуни предупреди дека станува „сè потешко да ја препознаеме вистината“.
Тој ја поврза истата дилема и со сопственоста врз медиумите, посочувајќи дека голем дел од каналите преку кои јавноста доаѓа до информации се концентрирани кај мал број исклучително богати сопственици. Во таков амбиент прашањето повеќе не е само дали технологијата може да произведе добра фотографија, филм или текст, туку кој ќе ја има моќта да ја определува видливоста и веродостојноста на информацијата.
Кога приказната станува опасна за оние што владеат со страв
Во говорот при примањето на „Златниот лав“ Клуни го префрли акцентот од технологијата кон самата природа на раскажувањето. Во време кога според него луѓето со политичка и економска моќ повторно се обидуваат да ги убедат општествата да се плашат едни од други, тој потсети дека меѓу првите цели на авторитарната моќ се новинарите кои прашуваат и уметниците кои не прифаќаат едноставни одговори.
Неговата централна мисла беше дека приказните се опасни за политиката што тргува со страв, токму затоа што создаваат емпатија кон човекот кој ни е непознат. Филмовите, рече Клуни, не можат сами да запрат војна или да решат економска криза, но можат да направат нешто што политичкиот јазик често го губи – да нè натераат да се грижиме за луѓе кои никогаш не сме ги сретнале.
Затоа и отворањето на годинашната Венеција доби необично кохерентна линија. По церемонијата беше прикажан INK на Дени Бојл, филм за Руперт Мердок, Лари Ламб и преобразбата на британскиот таблоид The Sun кон крајот на шеесеттите години. Официјалната фестивалска најава го опишува филмот како приказна за медиум што радикално го менува начинот на кој се произведуваат и продаваат вестите. Така, речиси без намерно сценарио првата вечер ги спои Клуниевите предупредувања за денешната информациска средина со филм што се навраќа на еден од пресвртните моменти во историјата на модерните медиуми.
83. Венециски филмски фестивал ќе трае до 12. септември, со 20 филмови во главната конкуренција и програма во која политиката, војните, медиумите и современите општествени судири имаат необично видливо место. Associated Press уште на отворањето забележа дека годинашното издание е силно свртено кон геополитиката и прашањата на современиот свет.
Во тој контекст „Златниот лав“ за Клуни изгледа помалку како церемонијален поглед наназад, а повеќе како признание за еден специфичен вид филмска кариера – онаа во која популарноста не мора да значи повлекување од тешките прашања. Венеција му оддаде почит на актерот, но Клуни ја искористи сцената за да потсети зошто приказните, новинарството и уметноста сè уште имаат тежина токму тогаш кога јавниот простор станува најбучен.
