Човекот не е создаден за застој. И кога мирува со телото, нешто во него се движи: мислата, немирот, надежта, стравот, споменот, желбата да биде поинаку. Затоа старата народна опомена – „Стај се во движење, чоеку, не ти прилега да стоиш во место“ – не е само совет за патување, работа или промена на место. Таа е реченица за животниот став. Да стоиш во место значи да ја оставиш судбината сама да те обликува, без твој чекор, без твој отпор, без твоја намера.
Чекорот како доказ дека сме живи
Во движењето човекот не оди само кон целта, туку и кон себеси. Стануваш и паѓаш дури одиш; стоењето во место не те спасува од падот, туку само те лишува од искуството. Падот во одот не е пораз, туку дел од учењето. Само оној што тргнал знае колку е далеку хоризонтот, колку е тежок патот и колку е измамлива увереноста дека животот може да се разбере од безбедна неподвижност.
Секоја река што тече си наоѓа пат. Таа не го знае однапред секој свиок, не ја има однапред исцртана секоја пречка, но нејзината сила е токму во тоа што не престанува да тече. Така е и со човекот. Тој често не ја избира целата патека, но го избира следниот чекор. А понекогаш токму тој мал, речиси незабележлив чекор го спасува од внатрешно скаменување.
Брзањето не е исто што и напредување
Но движењето не смее да се помеша со брзање. Старото латинско „Брзај полека“ останува една од најточните формули за човечката зрелост. Бавноста не е нужно слабост, како што брзината не е секогаш сила. Човек може да трча во погрешна насока и да мисли дека напредува, а може тивко, трпеливо и со мера да стигне подалеку од оној што само се распрснува во немир.
Арапската мудрост предупредува дека брзањето често доведува до каење: зборуваме пред да дознаеме, решаваме пред да провериме, судиме пред да се увериме. Тоа е една од болестите на современиот човек – многу движење, малку правец; многу реакции, малку мисла; многу патишта, малку цел. Не секое забрзување е живот. Понекогаш е бегство.
Кривините се дел од убавината
„Убајната не оди само право, ами и во кривини.“ Во оваа македонска изрека има повеќе живот отколку во многу долги објаснувања. Човекот најчесто сака прав пат: јасен почеток, сигурна насока, предвидлив крај. Но животот не се движи така. Тој врти, враќа, одложува, изненадува, понекогаш те тера да се вратиш назад за да разбереш каде треба да одиш напред.
Италијанската мисла дека е невозможно да се движиш само напред ја дополнува оваа вистина. Назад не секогаш значи пораз. Некогаш назад значи проверка, сеќавање, исправка, помирување со нешто што сме го прескокнале. Само површниот човек мисли дека секое враќање е слабост. Зрелиот знае дека и минатото има патокази.
Мислата како најдлабоко движење
И мислата е движење. Таа нема чекори, но има правци. Нема патишта, но има свиоци. Кога мислата се движи слободно, човекот не е затворен ни во навика, ни во страв, ни во туѓа заповед. Затоа движењето на мислата не смее со ништо да се ограничува. Таму каде што мислата застанува, почнува повторувањето; таму каде што мислата се движи, почнува создавањето.
Опстанокот, на крајот, не е голо преживување. Тој е движечка сила што се состои од љубов и создавање. Човек се движи затоа што нешто сака, нешто бара, нешто гради, нешто не му дава мир. Се движи за да открие, да дознае, да знае. Се движи и кога се сомнева, иако сомнежот може да го одведе и во правилна и во погрешна насока. Но и погрешната насока понекогаш нè учи на вистинската.
Кон хоризонтот, но со мера
Времето оди напред и човекот оди со него, сакал или не. Но разликата е во тоа дали ќе биде носен како лист, или ќе чекори со свест за својата цел. Да живееш за утрешниот ден значи да имаш некаква светлина пред себе, некаков хоризонт што те повикува. До достижните височини не се стигнува со еден скок, туку со непрестано движење – не секогаш спектакуларно, не секогаш видливо, но упорно.
На крајот од животот, човек можеби не ги памети сите зборови што ги кажал, ниту сите места каде што стигнал. Но го согледува своето движење низ светот – од првиот до последниот чекор. И тогаш најважно не е дали патот бил прав, туку дали бил жив; не дали бил лесен, туку дали бил негов; не дали секогаш водел напред, туку дали во него имало смисла.
Затоа движењето не е само преминување од едно место на друго. Тоа е најтивката форма на верност кон животот. Да се движиш значи да не се откажуваш од себе. Да паѓаш и да стануваш. Да забавиш кога треба. Да се вратиш кога мора. Да продолжиш кога ќе созрееш. И да разбереш дека човекот е жив не затоа што стои на земјата, туку затоа што сè уште има каде да тргне.
Македонски народни пословици и изреки
Стај се во движење, чоеку, не ти прилега да стоиш во место.
Стануваш и паѓаш дури одиш. Ич не ти помага стоењето во место.
Гледај го коњо во одот, да после влегуј во пазаро.
За одо незин секој ашик је се чинит.
Времето оди напред и ти со него до којзнае кога.
Сакал ти или не сакал, одиш кон твојата судба.
Убајната не оди само право, ами и во кривини.
Се движиш оти сакаш да откриеш, да дознајш и да знајш.
Пословици и изреки од народи на светот
Секоја река што тече секогаш мора да си најде на себеси соодветен пат. (Азербејџанска)
Бавноста доаѓа од Бога, а брзината од ѓаволот. (Арапска)
Варди се од брзање, зашто тоа секогаш доведува до каење; оној што брза-зборува пред нешто да дознае, одлучува пред нешто да провери, куди пред во нешто да се увери. (Арапска)
Движењето на многу луѓе во еден правец е со живот, јасна цел и чувство. (Индиска)
Невозможно е да се движиш само напред. Мора одвреме-навреме да се движиш и наназад. (Италијанска)
Бидејќи животот се движи брзо кон иднината, мора постојано да учите и од минатото и од сегашноста. (Руска)
До достижни височини се стигнува со непрестано движење напред, кон хоризонтот. (Англиска)
Жив си во живот со постојано движење и менување на себеси. (Турска)
Има зошто да живееш додека се движиш кон некаде. (Француска)
Сомнежот предизвикува движење во правилна, но и во погрешна насока. (Холандска)
Звуците и боите се движат во мислите (Италијанска)
Движењето на мислата не смее со ништо да се ограничува. (Турска)
Ако си во центар, ќе можеш да избереш да се движиш во која било насока. (Арапска)
На крајот од животот го согледуваш своето движење низ светот од првиот до последниот чекор. (Кинеска)
Човек со радост и леснотија се движи во вистинската насока. (Германска)
Или движење кон совршенство или движење кон деградација. (Француска)
Цел живот е движење од почетна точка на пат од минато кон иднина. (Индиска)
Латински изреки
Брзај полека! (Festina lente!)
Подобро да не се почнува одошто да се застане на половина. (Melius non incipient, quam desinunt.)
По јадење, стојте или измерете илјада чекори (движете се). (Post caenam stabis vel mille passus meabis.).
И мислата е движење исто како движењето.
Слободното движење значи секој да се движи самостојно.
Кога живееш за утрешен ден, тоа значи дека твојата иднина е светла затоа што се движиш кон своја цел.
Тајната се чува во мислата и срцето.
Опстанокот е движечка сила што се состои од љубов и создавање.
