Дружбата е една од оние стари човечки теми што никогаш не стареат. Таа не е само пријателство, ниту само заедништво, ниту само навика да се биде со некого. Во народната мудрост дружбата е проверка на човекот: со кого одиш, кому му веруваш, кој те поправа, кој те расипува, кој останува кога ќе помине користа.

Македонските народни пословици, како и изреките од други народи добро знаат дека човекот ретко се открива сам. Неговиот карактер најчесто се гледа во дружината. Таму се гледа дали е верен, дали е чесен, дали знае да разликува другарство од интерес, блискост од зависност и заедништво од празно седење на иста маса.

Во македонската народна мисла другарството е и чест и опасност. Добрата дружина го крева човекот, лошата го влече надолу. Затоа пословиците не зборуваат само за радоста на заедништвото, туку и за потребата човек внимателно да избира со кого го дели времето, зборот и патот.

И другите народи ја препознаваат истата вистина: дружбата не е украс на животот, туку негова проверка. Некогаш таа лечи рана, некогаш ја прави работата полесна, некогаш открива дека нема вистинско заедништво без вера, чесност и взаемност.

Латинските изреки ја носат дружбата во повисок морален регистар. За нив таа не е само блискост, туку доблест, верност, чесност и мера. Во нив пријателството е сол на животот, но и однос што бара еднаквост, доверба и добро срце.

Дружбата како огледало на карактерот

Во сите овие изреки има една заедничка нишка: дружбата не е само чувство, туку морален договор. Таа бара верност, но не слепило; блискост, но не користољубие; веселост, но не празнина; помош, но не калкулација. Затоа народот толку строго предупредува на лошата дружина. Човекот може да биде разумен сам, но со погрешни луѓе лесно станува неразумен во множина.

Добрата дружба, пак, е еден од најстарите облици на човечка сигурност. Таа не мора да биде гласна, ниту секојдневна. Понекогаш е доволно да постои човек пред кого не мораш да играш улога. Во свет во кој познанства има многу, а доверба сè помалку, старата пословица повторно звучи современо: без дружба животот е ништо.

Македонски народни пословици и изреки

Арниот јунак со дружина голема.
Од арнаутска пословица; „Трими мир, ме шок шум“.

Вива, дружина да је жива.

Господ да те чуа од дива свиња в планина и од лоша дружина.

Дружба си е дружба-служба си е служба.

Нема другарство со будали.

Ти заповедам  во дружбата да бидиш верен. Исто колку во љубовта.

Пословици и изреки од народи на светот

Боли рана од непријател, а вистинска дружба ја брише. (Француска)

Да се јаде заедно е повкусно, да се работи заедно е повесело. (Руска)

Добри луѓе работат за другарство, за да научат повеќе отколку што знаат и да направат кариера. (Норвешка)

Дружбата, исто како љубовта, е дружба постојана. (Италијанска)

Дружба за взаемна помош, а не една рака да мие рака. (Германска)

Дружбата е постојана размена на љубов, време и пари, но пред сè меѓусебно дознавање. (Турска)

Дружбата може да биде и поголема од љубов. (Хрватска)

Кој оди со мудар, станува мудар, а кој се дружи со безумен, станува полош. (Српска)

Посетата секогаш прави задоволство-ако не при доаѓање, тогаш при заминување. (Португалска)

Дружба меѓу двајца политичари само ако се сопартијци. (Италијанска)

Кај што нема вера, нема дружба. (Грчка)

Малку другарство може да поправи сè. (Холандска)

Незаменлив е пријател со кого си одживеал половина од животот. (Индиска)

Не треба да се заборави дека на општеството му е помило да го забавуваме, отколку да го поучуваме. (Романска)

Оди во рајот оној што ги весели другарите. (Француска)

Латински изреки

Без дружба животот е ништо. (Sine amicitia vita nulla est.)

Вистинската дружба е вечна. (Verae amicitiae sempiternae sunt.)

Дружбата поткрепена со чаша во повеќето случаи е нестабилиа. (Amicitia inter pocula contracta plerumque vitrea est.)

Дружба може да има само меѓу добри луѓе. (Amicitia nisi in bonis (inter bonos) esse non potest.)

Дружбата е секогаш корисна, а љубовта може и да навреди. (Amicitia semper prodest, amor et nocet.)

Дружбата е сол на животот. (Vitae sal amicitia.)

Дружбата најдобро се зацврстува со верност. (Amicitiae coagulum unicum est fides.)

Дружбата треба да биде бесмртна, непријателството-мигновено. (Amicitiae immortales, mortales inimicitiae debent esse.)

Дружба-меѓу еднакви. (Inter pares amicitia.)

Дружбата ја користиме почесто од водата и огнот. (Non aqua, non igni pluribus locis utimur, quam amicitia.)

Дружбата е подобра од роднинството. (Praestat amicitia propinquitatati.)

Меѓу еднакви дружбата е најздрава; меѓу господар и роб дружба нема. (Firmissima est inter pares amicitia; inter dominum et servum nulla amicitia est.)

Пријател на човекот, непријател на делото. („Дружбата си е дружба, но сирењето е за пари“; „Брат за брат-сирење за пари“). (Amicus hominis, inimicus causae.)

Природата сама ја создала дружбата. (Amicitiam natura ipsa peperit.)

Чесноста раѓа дружба и ја подржува.(Virtus amicitiam et gignit et continet.)