Во Салата на Општина Кисела Вода на 29 октомври 2026 година се одржа стручен едукативен настан посветен на дислексијата, препознавањето на силните страни на учениците и нивното понатамошно образовно и кариерно насочување. Обуката беше организирана од Општина Кисела Вода, Здружението за дислексија „АЈНШТАЈН“ и „Креативна куќа“, во рамките на европскиот проект „SkillCompass“.
На настанот „Дислексијата во училиште, разбирање, препознавање на силните страни и насочување на учениците“ учествуваа наставници, воспитувачи и претставници на стручните служби од општинските основни училишта и градинки. Според информацијата на Општина Кисела Вода, целта била учесниците да добијат практични едукативни алатки и насоки што можат да се применуваат во секојдневната работа со учениците.
Зад тешкотијата со читањето треба да се види и потенцијалот
Една од централните пораки на обуката беше дека училишниот успех не ја покажува секогаш целосната слика за способностите на детето. Кај учениците со дислексија тешкотиите со читањето и пишувањето можат да станат првата работа што ја забележува околината, додека нивните силни страни, интереси и способности остануваат помалку видливи.
За целите на проектот и за значењето на раното препознавање на потенцијалите кај децата говореше Дамјан Николовски, претседател на Здружението за дислексија „АЈНШТАЈН“ и координатор на „SkillCompass“. Проектот е насочен кон младите со специфични тешкотии во учењето и кон развивање пристапни алатки за нивно кариерно советување и поддршка. На платформата на „SkillCompass“ се достапни информации и ресурси поврзани со дислексија, дисграфија, дискалкулија, диспраксија и АДХД.
Во тој пристап препознавањето не значи поставување етикета на ученикот, туку навремено забележување дека начинот на кој детето учи може да бара поинаква поддршка. Во рамките на проектот е развиена и дигитална алатка за препознавање можни показатели на дислексија, наменета како помош за професионалците, а не како замена за стручна процена.
Самодовербата е дел од образовниот процес
За специфичните тешкотии во учењето и нивното влијание врз самодовербата говореше магистер Катерина Николовска, академски јазичен терапевт, специјалист за специфични тешкотии во учењето и ко-основач на Едукативно-терапевтскиот центар „Ајнштајн“. Нејзината порака беше насочена кон она што лесно може да се изгуби меѓу оценките и резултатите – способноста на наставникот да погледне зад проблемот со читањето или пишувањето и да го препознае ученикот како целина.
Прашањето е особено важно во образовен систем во кој поддршката треба да биде дел од секојдневната училишна средина. Во тековната учебна година во Македонија е зголемен бројот на образовни асистенти, за што Panoptikum веќе пишуваше во анализата за почетокот на учебната 2026/2027 година и поддршката за учениците. Обуките за наставниците се другата страна на истиот процес – покрај човечки и кадровски ресурси, потребно е знаење како навреме да се препознае потребата од приспособен пристап.
Од училишните способности до изборот на професија
Посебен дел од настанот беше посветен на инклузивното кариерно насочување. Сертифицираниот кариерен советник и обучувач Катерина Златановска Попова ги претстави чекорите преку кои наставниците можат да им помогнат на учениците при изборот на понатамошното образование и професионалната насока.
Токму тука препознавањето на силните страни добива практична вредност. Изборот на средно училиште, насока или професија не треба да се темели единствено на областите во кои ученикот има тешкотии, туку и на неговите способности, интереси и начинот на кој најдобро учи и решава проблеми. Тоа е особено значајно во период кога и стручното образование воведува нови програми, СТЕМ-компетенции и дигитални вештини, а изборот на образовен пат станува сè повеќе поврзан со различни профили на способности.
„SkillCompass“ токму на ова поле се обидува да понуди практични ресурси за професионалците што работат со младите. Проектот, кој се реализира преку Erasmus+, ги поврзува кариерното советување и специфичните тешкотии во учењето, со пристап во кој фокусот не е само на пречките, туку на можностите што ученикот може да ги развива. Проектот е претставен и како пример на добра практика од европската мрежа Euroguidance.
Обуката продолжува и надвор од салата
По предавањата следувала дискусија со учесниците, а наставниците, воспитувачите и стручните соработници добиле сертификати за учество. За кадарот што не бил во можност да присуствува е предвиден бесплатен пристап до онлајн платформата „DysAcademy“, развиена во рамките на Erasmus+ проект за подобрување на знаењата и компетенциите за работа со деца со дислексија, дисграфија, АДХД и други специфични тешкотии во учењето.
Вредноста на ваквата иницијатива ќе се мери во училницата – во моментот кога тешкотијата на ученикот ќе биде забележана навреме, без таа автоматски да стане мерка за неговите способности. За наставникот тоа значи повеќе знаење и подобри алатки, а за детето поголема можност образованието да го препознае и она што го може, а не само она со што се соочува потешко.


















