Изложба што отвора заборавена врата од нашата меморија
Денес, на 8 април 2026 година, среда, во 12:00 часот, во изложбениот салон на НУ Центар за култура – Битола, се отвора изложбата „Тешкотиите ќе исчезнат, но доброто дело ќе остане – Македонската ‘робинзонијада’ на семејството бегалци Малахови“. Настанот е во организација на НУ Центар за култура – Битола и Друштвото за архитектура, дизајн и култура „Архифакт“ – Скопје, а автори на изложбата и каталогот се д-р Јасмина Дамјановска, проф. д-р Ленина Жила, Љубица Велкова и Јасминка Намичева. Поставката е дел од проектот за патувачки изложби МузеумЛинк.
Приказна што не личи на обична музејска вест
Ова не е уште едно формално отворање изложба. Ова е враќање на една речиси оттурната биографија во јавниот простор. Преку документи, фотографии и реконструирани биографии, изложбата ја следи судбината на семејството Малахови – руски бегалци кои во средината на 1930-тите се населиле во Поречје и таму ја започнале својата „робинзонијада“, живот во дивина, со сопствени куќи, работа и знаење што подоцна ќе остават трага во македонскиот научен, културен и општествен живот.
Кога едно семејство остава повеќе од спомен
Зад оваа приказна не стои само егзотична судбина, туку и вистински придонес. Еден од највпечатливите трагови го носи Марија Малахова, која во Македонија работела како сликар-документатор за Етнолошкиот музеј и Музејот на град Скопје, бележејќи носии, предмети и традиционална архитектура низ различни македонски краишта. Токму затоа приказната за Малахови не е само семејна драма, туку дел од нашето културно паметење.
Зошто оваа изложба вреди да се види токму сега
Во време кога лесно забораваме, оваа изложба потсетува дека историјата не ја прават само големите системи, туку и луѓето што тивко оставаат дело зад себе. А токму политичките потреси поврзани со Коминформ подоцна повторно ги оттуркале членовите на семејството кон емиграција, оставајќи ги нивните имиња долго на маргините. Затоа битолската поставка не делува само како културен настан, туку и како мало, достоинствено враќање на историската правда.
