Битола повторно станува средиште на светската кинематографија. Со македонскиот филм „Скејтањето не е за девојчиња“ на режисерката Дина Дума вечер се отвора 47. издание на Интернационалниот фестивал на филмска камера „Браќа Манаки“, кој од 19. до 25. септември 2026 година ќе донесе филмови, врвни кинематографери, нови автори, работилници, разговори и средби посветени на уметноста на филмската слика.
Македонски филм го отвора фестивалот
Свеченото отворање на 47. издание на фестивалот е резервирано за македонскиот филм „Скејтањето не е за девојчиња“, во режија на Дина Дума. Филмот ја следи приказната на младата Адела, нејзината страст кон скејтањето и нејзината желба да излезе од ограничувањата што ѝ ги наметнува средината. Во фокусот се темите на семејството, слободата, сиромаштијата, родовите очекувања и борбата на младите луѓе за сопствен избор. Кинематографијата на филмот ја потпишува Фредерик Нуаром, а токму визуелниот јазик е особено значаен за фестивал чија основна мисија е афирмација на авторите зад филмската камера.
Изборот на македонски филм за отворање истовремено го нагласува присуството на домашната кинематографија во годинашната програма.
Светски кинематографери пристигнуваат во Битола
„Браќа Манаки“ останува еден од ретките фестивали во светот чиј главен фокус е работата на кинематограферите – авторите што преку светлина, композиција, движење, боја и кадар го создаваат визуелниот идентитет на филмот. Меѓу најавените гости на 47. издание се познати имиња од светската кинематографија, меѓу кои Дан Лаустсен, Џеф Кроненвет, Јануш Камински, Воли Фистер, Тимо Салминен и режисерот Семи Капланоглу. Дан Лаустсен е добитник на годинашната „Златна камера 300“ за животно дело, додека Џеф Кроненвет ја добива специјалната „Златна камера 300“ за особен придонес во филмската уметност. Со нивното присуство, фестивалот ја продолжува традицијата Битола да биде место на непосредни средби меѓу светски филмски автори, домашната публика и младите професионалци.
„Браќа Манаки“ и како филмска училница
Фестивалот не е само серија филмски проекции. Значаен дел од програмата се панел-дискусиите, мастер-класовите, професионалните средби и разговорите со кинематограферите.
Годинава е најавена и соработка меѓу Друштвото на филмските работници на Македонија и Европската филмска академија, со содржини посветени на современите услови во кои работат кинематограферите, техничките промени во индустријата и развојот на визуелниот јазик на филмот. Токму тоа е една од најголемите вредности на фестивалот: камерата не се третира само како технологија, туку како авторски инструмент.
Кинематограферот преку камерата определува како гледачот ќе го доживее просторот, лицето, движењето, тишината и драмата.
Македонската кинематографија добива значајно место
Домашната филмска продукција годинава има значително присуство. Во програмата „Макпоинт“ се вклучени повеќе македонски остварувања, а домашни автори и продукции се присутни и во други фестивалски селекции.
Фестивалот треба да биде затворен на 25. септември со македонскиот филм „Нема да ви се верува што се случи претходно“, во режија на Срѓан Јаниќијевиќ, со Дејан Димески како кинематографер. Така, македонски филм го отвора, но и го затвора годинашното фестивалско издание.
Филм и под отворено небо
Една од новините на 47. „Браќа Манаки“ е киното на отворено во дворот на Музејот на Битола. Дел од програмата ќе биде достапен за публиката и надвор од класичните кино-сали, со што фестивалот уште подиректно се отвора кон градот. Центарот за култура во Битола, пак, добива нова проекциска опрема и платно, што треба дополнително да го подобри квалитетот на фестивалските проекции.
Комбинацијата од големи филмски премиери, кино на отворено, професионални средби и непосреден контакт со авторите повторно го претвора фестивалот во културен настан што излегува од салите и станува дел од секојдневниот живот на Битола.
„Ткајачи на филм“ – визуелен идентитет на 47. издание
Годинашното фестивалско издание се одвива под визуелниот концепт „Ткајачи на филм“, создаден од уметницата и графички дизајнер Вања Штркова. Метафората директно ја поврзува работата на кинематограферите со процесот на ткаење. Како што од поединечни нишки се создава целина, така и филмската слика се создава од светлина, сенка, боја, движење, простор и човечки поглед. Кинематограферот ги поврзува тие елементи во визуелен свет кој гледачот често го памети долго по завршувањето на приказната.
Фестивал со традиција од 1979. година
Интернационалниот фестивал на филмска камера „Браќа Манаки“ е основан во 1979 година и го носи името на пионерите на филмската камера Јанаки и Милтон Манаки. Неговата специфичност е токму во тоа што во центарот го поставува кинематограферот.
Додека на многу фестивали најголемото внимание традиционално е насочено кон актерите и режисерите, во Битола се слави човекот кој го создава визуелниот лик на филмот. Таа определба со децении му обезбедува посебно место на фестивалот на меѓународната филмска сцена.
Битола седум дена живее со филмот
Со поставениот црвен килим, пристигнувањето на гостите и почетокот на проекциите, Битола повторно влегува во својата препознатлива фестивалска атмосфера. Од 19. до 25. септември камерата ќе биде главниот лик на градот. Од светските мајстори до младите автори, од големата сала до киното под отворено небо, „Браќа Манаки“ повторно го поставува основното прашање на кинематографијата:
Како една приказна станува слика – и како една слика останува во сеќавањето.
