Петтиот ден нема да значи автоматско враќање на работа, а ниту контролата ќе значи дека секој што е на боледување мора постојано да седи дома. ФЗО најавува посовремени медицински критериуми, дигитализација и посилни механизми против злоупотребите, но конечните правила за контролите допрва треба детално да се уредат.
Боледувањето останува право – се менуваат критериумите
По реакциите што ги предизвика најавата за промени во начинот на утврдување и контрола на боледувањата, Фондот за здравствено осигурување појаснува дека не се предвидува скратување на самото право на боледување.
Најголемата дилема во јавноста се појави околу бројката од пет дена. Според генералниот директор на ФЗО, Златко Перински, тоа не е ново максимално времетраење на боледувањето.
Предлогот е матичниот лекар врз основа на медицинска проценка да може да утврди боледување до пет дена без примена на дополнителните критериуми за конкретната дијагноза, наместо досегашните седум дена. Доколку здравствената состојба бара подолго отсуство, лекарот ќе може да го продолжи боледувањето до 15 дена со соодветна дијагностика или специјалистичка проценка.
Клучната граница останува 15 дена
За пациентите практично најважно е што надлежноста на матичниот лекар за утврдување привремена спреченост за работа до 15 дена останува.
За боледување подолго од 15 дена, како и досега, ќе одлучува лекарска комисија на Фондот.
Оттука, разликата меѓу пет и седум дена не се однесува на максималното времетраење на отсуството од работа, туку на моментот од кога за одредени состојби ќе треба да се исполнуваат дополнителни медицински критериуми.
Контрола – да, но не и задолжителен „домашен притвор“
Втората тема што предизвика силни реакции е најавата за проверки на лица што користат боледување.
Предложените измени навистина предвидуваат засилени механизми за контрола, вклучително и можност за проверка на осигуреникот во текот на боледувањето и евентуални заеднички контроли со други надлежни институции.
Сепак, според Перински, контролата не треба да се заснова на претпоставката дека секој човек на боледување мора непрекинато да биде дома. Пациент кој според препорака на лекар треба да пешачи, посетува физикална терапија, рехабилитација, лабораторија, лекар или аптека, логично е да не биде постојано во својот дом.
Дури и кога за конкретна здравствена состојба е препорачано мирување, незатекнувањето дома не би требало автоматски да значи злоупотреба. Според најавите, пациентот би требало да има можност да даде образложение за оправданото отсуство.
Контролите нема да почнат автоматски со Правилникот
Особено важно е што усвојувањето на измените на Правилникот само по себе нема автоматски да значи почеток на нов систем на домашни контроли. Според објаснувањето на директорот на ФЗО, потоа треба да се подготви и усогласи посебно упатство за контрола, во кое попрецизно ќе бидат дефинирани условите и постапката.
Тоа значи дека токму деталите – кој ќе контролира, во кои случаи, според кои критериуми и какви права ќе има осигуреникот – ќе бидат клучни за практичното функционирање на системот.
Помалку непотребни прегледи и повеќе дигитализација
ФЗО ги претставува измените и како обид за намалување на дел од административните обврски.
Кај одредени дијагнози би требало да остане проценката на матичниот лекар без задолжително испраќање на пациентот на лабораториски испитувања кога за тоа нема медицинска потреба. Се предвидува и поголема дигитализација на постапката по 15-тиот ден. Предлогот за продолжување на боледувањето пред лекарска комисија би можел да се поднесува електронски, наместо матичниот лекар рачно да ја подготвува потребната документација.
Повеќе случаи без физичко присуство
Предложените решенија треба да го прошират и кругот на ситуации во кои боледувањето може да се утврди без физичко присуство на осигуреникот.
Меѓу нив се наведуваат тешко болни и неподвижни пациенти, лица на болничко лекување, одредени придружници на болни деца, како и осигуреници што се лекуваат во странство или придружуваат болно лице на лекување надвор од земјата.
Дополнително се најавува попрецизно уредување на случаите во кои боледувањето може оправдано да биде утврдено ретроактивно по болничко или подолготрајно лекување.
Олеснувања и за тешко болните
Кај боледувањата подолги од 60 дена, за кои вообичаено е потребно конзилијарно мислење, се најавуваат исклучоци за одредени тешки заболувања. Во објавените појаснувања се споменуваат малигни заболувања, мозочни удари со тешки последици, мултипла склероза, политрауми и пациенти во терминална фаза на болест. Посебни олеснувања се најавуваат и за бремени жени и доилки во делот на дијагностичките процедури со јонизирачко зрачење, кога здравствената состојба е потврдена со соодветен специјалистички извештај.
Контрола против злоупотреби, но без ограничување на медицински оправданото боледување
Фондот ја образложува реформата со потребата истовремено да се заштити правото на луѓето кои навистина не се способни за работа и да се спречат неоправдани боледувања.
Уште во септември ФЗО соопшти дека предложените промени треба да донесат појасни медицински критериуми, поедноставни процедури и засилена контрола таму каде што постои ризик од злоупотреба. Оттука, најважната разлика што треба да се направи е меѓу траењето на боледувањето и условите под кои тоа се утврдува и контролира. Петтиот ден не е последен ден на боледувањето. Контролата, пак, не значи автоматска обврска пациентот постојано да биде дома.
Но токму начинот на кој ќе бидат напишани и применувани конечните правила ќе покаже дали реформата навистина ќе успее да го постигне најавениот баланс: да ги спречи злоупотребите, а притоа да не создава нов товар за луѓето кои навистина се болни.
EXCERPT
Боледувањето нема да се скратува на пет дена, појаснува ФЗО. Матичниот лекар и натаму ќе може да утврдува привремена спреченост за работа до 15 дена, но по петтиот ден за дел од дијагнозите ќе се применуваат дополнителни медицински критериуми. Се најавуваат и засилени контроли, но тие нема да значат дека секој пациент мора постојано да биде дома.
