Скопскиот аеродром е една од оние урбани институции што ја раскажуваат историјата на градот подобро од многу официјални хронологии. Почнал како леталиште на периферијата, во просторот на денешната населба Аеродром, а со времето станал првата слика што многу патници ја гледаат кога влегуваат во Македонија. Во неговата приказна има техника, политика, земјотрес, преселба, нови терминали, стари имиња и една едноставна човечка желба – да се стигне побрзо, подалеку и послободно.

Првото леталиште – кога Скопје почна да гледа кон небото

Првиот аеродром во Скопје бил изграден во 1928 година, на околу три километри од центарот на градот, во просторот на денешната Општина Аеродром. Овој податок денес звучи речиси симболично: населба што го наследила името од леталиштето, а леталиште што го вовело градот во модерната епоха на воздушниот сообраќај. Официјалната историја на Меѓународниот аеродром Скопје ја потврдува токму оваа линија – од првото скопско леталиште во 1928 година до современиот аеродром кај Петровец.

На 15 јуни 1928 година на скопското леталиште слетал патничкиот авион „Потез-29“, француски авион што го користел тогашниот авиопревозник „Аеропут“. Летот бил дел од рутата Белград – Скопје – Подгорица – Мостар – Сараево – Белград, а авионот превезувал пет патници и товар. Тоа не било само технички настан, туку мала цивилизациска пресвртница: Скопје веќе не било само железнички и патен јазол, туку град што почнал да се вклучува во европската карта на воздухопловството. Историската реконструкција на History.mk го бележи овој лет како почеток на цивилната воздухопловна приказна на Скопје.

Од градско леталиште до аеродром кај Петровец

Скопскиот земјотрес од 1963 година сериозно го нарушил функционирањето на тогашниот аеродром. Новата фаза започнала во 1968 година, кога бил изграден нов терминал во близина на селото Петровец, околу 25 километри југоисточно од Скопје, покрај главниот коридор Е-75. Така аеродромот ја сменил својата географија, но не и својата функција: да биде воздушната врата на главниот град. Подоцнежните реконструкции, особено оние во периодот 1993-1995 година, ја зацврстиле неговата улога во патничкиот и карго-сообраќајот.

Во 2010 година управувањето со двата македонски аеродрома го презеде ТАВ Македонија, дел од ТАВ аеродроми. Една година подоцна, на 6 септември 2011 година, беше пуштен во употреба новиот терминал на скопскиот аеродром, со капацитет до 4 милиони патници годишно. Тоа беше еден од оние инфраструктурни моменти што не се мерат само во стакло, бетон и писти, туку во промена на навиките: од аеродром што се користи по потреба, кон аеродром што станува дел од секојдневната мобилност на земјата.

Името „Александар Велики“ како политичка и историска фаза

Во енциклопедиската одредница аеродромот е наведен како „Аеродром Александар Велики“, Скопје. Тоа име е важно да се зачува како дел од историскиот контекст, но не и како денешна официјална ознака. Аеродромот го носеше името „Александар Велики“ од 2006 до 2018 година, во период кога имињата на инфраструктурни објекти станаа дел од пошироката симболичка и политичка политика во државата. Во февруари 2018 година Владата донесе одлука аеродромот да се преименува, а денес неговото официјално име е Меѓународен аеродром Скопје. Ова го бележат и медиумските извештаи од тогашната 53-та владина седница, меѓу кои и Канал 5 и Денар.

Токму затоа најточно е да се пишува вака: историски – аеродром „Александар Велики“; денес – Меѓународен аеродром Скопје. Името се менува, но институцијата продолжува да ја носи истата функција: да биде точка на заминување, враќање, иселување, гостување, туризам, деловни патувања и семејни средби. На аеродром најдобро се гледа колку една земја е поврзана со светот – и колку светот навистина доаѓа до неа.

Современ сообраќај и раст

Податокот од постарата енциклопедиска одредница, според кој годишно се превезувале околу половина милион патници и се извршувале околу десет илјади полетувања и слетувања, денес е важен како историска мерка. Современите бројки покажуваат колку се променила воздушната мапа на Македонија. Според ТАВ Македонија, во 2025 година преку Меѓународниот аеродром Скопје патувале 3.211.419 патници, што е раст од 8,7 проценти во однос на 2024 година, а од Скопје летале 15 авиокомпании кон 49 дестинации. Истите податоци ги објави и МИА, повикувајќи се на статистиката на ТАВ Македонија.

Во 2010 година, првата година од работењето на ТАВ Македонија со скопскиот аеродром, биле регистрирани 684.905 патници. Во 2014 година бил достигнат милионитиот патник, во 2018 година двомилионитиот, а во 2025 година аеродромот првпат го одбележа тримилионитиот патник во една година. Тоа не е само статистичка вертикала; тоа е приказна за дијаспора, нискобуџетни линии, нови навики на патување, туризам, работа во странство и постепено отворање на земјата кон поголем број европски градови.

Зошто оваа одредница вреди да се преработи

Енциклопедиската белешка за скопскиот аеродром е кратка, но во неа е скриена цела историја на модернизација. Од „Потез-29“ со пет патници до милионски патнички промет, од леталиште во денешната населба Аеродром до современ терминал кај Петровец, од симболично име до функционална меѓународна порта – ова е повеќе од приказна за еден аеродром. Ова е приказна за тоа како градот учи да заминува и да се враќа.

Скопскиот аеродром не е само инфраструктура. Тој е праг. А праговите се важни, затоа што на нив најјасно се гледа што оставаме зад себе и кон што тргнуваме.